Dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych i Dzie\u0144 Zaduszny w polskiej tradycji to \u015bwi\u0119ta, podczas kt\u00f3rych czci si\u0119 pami\u0119ci o zmar\u0142ych. 1 listopada jako dzie\u0144 pami\u0119ci o zmar\u0142ych ustali\u0142 w kalendarzu chrze\u015bcijan papie\u017c Grzegorz III w roku 731. Grzegorz IV w 837 roku ustanowi\u0142 1 listopada dniem Wszystkich \u015awi\u0119tych. Od tego czasu kojarzy si\u0119 z pami\u0119ci\u0105 o przodkach. Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmar\u0142ych (w Polsce nazywa si\u0119 je Dniem Zadusznym lub „zaduszkami”) Ko\u015bci\u00f3\u0142 obchodzi 2 listopada. \u015awi\u0119ty Odilon (Odylon), opat benedyktyn\u00f3w, jako pierwszy w Cluny we Francji w 998 r. zarz\u0105dzi\u0142 modlitwy za dusze wszystkich zmar\u0142ych w dniu 2 listopada. Termin ten i sama idea szybko rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 we Francji, Anglii, Niemczech i W\u0142oszech. W XIII w. zwyczaj sta\u0142 si\u0119 powszechny w Europie. W Polsce tradycja Dnia Zadusznego zacz\u0119\u0142a si\u0119 tworzy\u0107 w XII w., a pod koniec XV w. by\u0142a ju\u017c znana w ca\u0142ym kraju. Dzi\u015b w pierwsze dwa dni listopada odwiedzamy na cmentarzach groby bliskich, wspominamy zmar\u0142ych i modlimy si\u0119 za ich dusze.<\/p>\n
Uroczysto\u015b\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych zdecydowanie r\u00f3\u017cni si\u0119 od Dnia Zadusznego (wspomnienia Wszystkich Wiernych Zmar\u0142ych). 1 listopada przypomina nam prawd\u0119 o powo\u0142aniu ka\u017cdego cz\u0142owieka do \u015bwi\u0119to\u015bci, kt\u00f3r\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 mo\u017cna dzi\u0119ki \u0142asce Bo\u017cej (dar \u017cyczliwo\u015bci Boga) i umiej\u0119tno\u015bci otwarcia si\u0119 na ni\u0105. Uroczysto\u015b\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych to jedno z najbardziej radosnych \u015bwi\u0105t. 2 listopada wspomina si\u0119 wszystkich wiernych zmar\u0142ych. Jest to dzie\u0144 modlitwy za tych, kt\u00f3rzy w czy\u015b\u0107cu przygotowuj\u0105 si\u0119 do chwa\u0142y nieba. Razem oba \u015bwi\u0119ta\u00a0przypominaj\u0105 prawd\u0119 o wsp\u00f3lnocie Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z\u00a0\u015bwi\u0119tych w niebie, pokutuj\u0105cych w czy\u015b\u0107cu i \u017cyj\u0105cych na ziemi.<\/p>\n
Tradycja zaduszek si\u0119ga jeszcze czas\u00f3w przedchrze\u015bcija\u0144skich. Wed\u0142ug starych ludowych wierze\u0144 ka\u017cde przesilenie, w tym jesienne, by\u0142o czasem, kiedy dusze zmar\u0142ych kr\u0105\u017cy\u0142y po ziemi, a demony i upiory straszy\u0142y \u017cywych. Na prze\u0142omie pa\u017adziernika i listopada obchodzono w zwi\u0105zku z tym „dziady’. Wierzono, \u017ce w okresie, kiedy zamiera\u00a0przyroda, powracaj\u0105 do \u015bwiata \u017cywych nasi przodkowie, czyli dziadowie. Zaskarbienie sobie ich przychylno\u015bci zapewnia\u0142o pomy\u015blno\u015b\u0107 i dobre zbiory.<\/p>\n
Wierzono, \u017ce dusze zmar\u0142ych do\u015bwiadczaj\u0105 pragnienia i g\u0142odu, potrzebuj\u0105 blisko\u015bci krewnych i wypoczynku. Obowi\u0105zkiem \u017cyj\u0105cych by\u0142o zaspokojenie tych potrzeb.\u00a0Rozgniewane dusze, kt\u00f3rym odm\u00f3wiono go\u015bciny, mog\u0142y straszy\u0107, wyrz\u0105dzi szkody, sprowadzi\u0107 nieszcz\u0119\u015bcie lub przedwczesn\u0105 \u015bmier\u0107. Na grobach organizowano karmienie i pojenie dusz \u2013 rozstawiano garnki z miodem, kasz\u0119, jajka oraz napoje alkoholowe i rozpoczynano biesiadowanie. Cz\u0119\u015b\u0107 ka\u017cdej porcji potraw rzucano za siebie lub k\u0142adziono na ziemi czy grobie. W\u00f3dk\u0119 wylewano przez rami\u0119 lub polewano ni\u0105 groby. Zmarli biesiadowali wraz z \u017cywymi. Na zmar\u0142ych przodk\u00f3w czekano r\u00f3wnie\u017c w domach. W wielu miejscowo\u015bciach Polski otwierano okna i drzwi, aby dusze mog\u0142y swobodnie wej\u015b\u0107 i uczestniczy\u0107 w przygotowanej dla nich wieczerzy. Nale\u017ca\u0142o jednak uwa\u017ca\u0107 na to, by nie uszkodzi\u0107, nie zak\u0142\u00f3ci\u0107 spokoju duszy. 1 i 2 listopada tu\u017c po zapadni\u0119ciu zmroku zabronione by\u0142o ubijanie mas\u0142a, maglowanie, deptanie kapusty, ci\u0119cie sieczki, prz\u0119dzenie i tkanie, wylewanie pomyj i spluwanie, aby nie skaleczy\u0107, nie rozgnie\u015b\u0107 i nie zniewa\u017cy\u0107 odwiedzaj\u0105cej domostwo duszy. Zakazane by\u0142o r\u00f3wnie\u017c uderzanie pi\u0119\u015bci\u0105 w st\u00f3\u0142. Mog\u0142o to wystraszy\u0107 biesiaduj\u0105ce dusze. Wszystkie rozmowy mia\u0142y dotyczy\u0107 zmar\u0142ych przodk\u00f3w.<\/p>\n
W \u015bwi\u0119to zmar\u0142ych goszczono w\u0119drownych \u017cebrak\u00f3w tzw. dziad\u00f3w. Wed\u0142ug wierze\u0144 ludowych byli oni \u0142\u0105cznikami ze \u015bwiatem umar\u0142ych m.in. dzi\u0119ki swojej mobilno\u015bci i bezdomno\u015bci. W niekt\u00f3rych rejonach wierzono, \u017ce tylko psy i \u017cebracy widz\u0105 zmar\u0142ych. W okolicach Grodziska bogaci gospodarze urz\u0105dzali dla w\u0119drownych \u017cebrak\u00f3w „dziadowskie bale”. Przybyli mogli naje\u015b\u0107 si\u0119 i napi\u0107 do syta. W zamian zobowi\u0105zani byli modli\u0107 si\u0119 za dusze zmar\u0142ych przodk\u00f3w gospodarzy. \u017bebrz\u0105cym przy cmentarzach dziadom, jeszcze na pocz\u0105tku XX w., w zamian za modlitw\u0119 za zmar\u0142ych dawano chlebki, jedzenie, kt\u00f3re z czasem zast\u0105piono datkami pieni\u0119\u017cnymi.<\/p>\n
Aby powracaj\u0105ce zza \u015bwiat\u00f3w dusze mog\u0142y si\u0119 ogrza\u0107 i trafi\u0107 do swoich dom\u00f3w, zapalano \u015bwiece i ogniska. Chrust na ogniska zbierano przez ca\u0142y rok. Ogniska palono tak\u017ce na rozstajach dr\u00f3g. Pe\u0142ni\u0142y one jednak inn\u0105 funkcj\u0119 \u2013 mia\u0142y ochroni\u0107 \u017cywych przed wizyt\u0105 demon\u00f3w oraz duch\u00f3w pot\u0119pionych: samob\u00f3jc\u00f3w, topielc\u00f3w czy skazanych na \u015bmier\u0107 morderc\u00f3w. Ogie\u0144 cz\u0119sto palono na miejscach gwa\u0142townych \u015bmierci lub morderstw. Mia\u0142o to zapewni\u0107 duszom wieczny spok\u00f3j. Obyczaj ten przetrwa\u0142 do dzi\u015b w formie palenia zniczy na grobach. Nawi\u0105zaniem do\u00a0tradycji s\u0105 r\u00f3wnie\u017c kwiaty i wie\u0144ce symbolizuj\u0105ce\u00a0dawne stosy pogrzebowe.<\/p>\n
W nocy z 1 na 2 listopada nie nale\u017ca\u0142o wychodzi\u0107 z domu. Uwa\u017cano, \u017ce w t\u0119 noc, zmarli ksi\u0119\u017ca odprawiaj\u0105 w ko\u015bcio\u0142ach msze, na kt\u00f3re ze wszystkich stron przybywaj\u0105 zmarli. Po mszy duchy zmar\u0142ych udawa\u0142y si\u0119 do swych dom\u00f3w. Spotkanie z nimi, a tym bardziej wej\u015bcie do ko\u015bcio\u0142a w czasie takiego nabo\u017ce\u0144stwa mog\u0142o by\u0107 niebezpieczne.<\/p>\n
W czasie \u015bwi\u0119ta zmar\u0142ych tradycja odradza stawianie w oknie zapalonych \u015bwiec lub lamp. Mo\u017ce to przyci\u0105gn\u0105\u0107 do naszego domu duchy. Nie powinno si\u0119 r\u00f3wnie\u017c tego dnia pali\u0107 w kominku. S\u0142uchanie g\u0142o\u015bnej muzyki lub organizowanie ha\u0142a\u015bliwych zabaw mo\u017ce zak\u0142\u00f3ci\u0107 spok\u00f3j zmar\u0142ych i zawr\u00f3ci\u0107 ich z drogi na tamten \u015bwiat. Zagubiona dusza mo\u017ce si\u0119 zatrzyma\u0107 na rok w naszym domu i przynie\u015b\u0107 nieszcz\u0119\u015bcia, choroby i bied\u0119.<\/p>\n
Do pocz\u0105tku XX w. na wsiach polskich istnia\u0142 zwyczaj przygotowywania w dniu poprzedzaj\u0105cym Dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych zwyczajowych potraw. Pieczono chleby, gotowano kasz\u0119 i b\u00f3b, a na wschodzie kuti\u0119 z miodem i wraz z w\u00f3dk\u0105 pozostawiano na noc (na sto\u0142ach) dla dusz zmar\u0142ych. Wyznawcy prawos\u0142awia ustawiali jedzenie na grobach. Wieszano czysty r\u0119cznik, obok stawiano myd\u0142o i miednic\u0119 z wod\u0105. Wieczorem uchylano drzwi wej\u015bciowe, by dusze zmar\u0142ych mog\u0142y w swoje \u015bwi\u0119to odwiedzi\u0107 dawne domostwa. By\u0142 to znak go\u015bcinno\u015bci, \u017cyczliwo\u015bci i pami\u0119ci. W \u015bwi\u0119to to nawo\u0142ywano zmar\u0142ych po imieniu. Dzi\u015b przed \u015bwi\u0119tem zmar\u0142ych ludzie porz\u0105dkuj\u0105 groby, zdobi\u0105 je kwiatami i stroikami, a pierwszego dnia listopada udaj\u0105 si\u0119 na cmentarz, odwiedzaj\u0105 groby, zapalaj\u0105 znicze, my\u015bl\u0105 o zmar\u0142ych i modl\u0105 si\u0119.<\/p>\n
Dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych i „zaduszki”, niezale\u017cnie od tego jaki jest nasz stosunek do religii, powinny sk\u0142oni\u0107 nas do refleksji nad \u017cyciem i \u015bmierci\u0105. To dobry czas na wyciszenie si\u0119, zatrzymanie i wspominanie „nieobecnych” bliskich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych i Dzie\u0144 Zaduszny w polskiej tradycji to \u015bwi\u0119ta, podczas kt\u00f3rych czci si\u0119 pami\u0119ci o zmar\u0142ych. 1 listopada jako dzie\u0144 pami\u0119ci o zmar\u0142ych ustali\u0142 w kalendarzu chrze\u015bcijan papie\u017c Grzegorz III w roku 731. Grzegorz IV w 837 roku ustanowi\u0142 1 listopada dniem Wszystkich \u015awi\u0119tych. Od tego czasu kojarzy si\u0119 z pami\u0119ci\u0105 o przodkach. Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmar\u0142ych (w Polsce nazywa si\u0119 je Dniem Zadusznym lub „zaduszkami”) Ko\u015bci\u00f3\u0142 obchodzi 2 listopada. \u015awi\u0119ty Odilon (Odylon), opat benedyktyn\u00f3w, jako pierwszy w Cluny we Francji w 998 r. zarz\u0105dzi\u0142 modlitwy za dusze wszystkich zmar\u0142ych w dniu 2 listopada. Termin ten i sama idea szybko rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 we Francji, Anglii, Niemczech i W\u0142oszech. W XIII w. zwyczaj sta\u0142 si\u0119 powszechny w Europie. W Polsce tradycja Dnia Zadusznego zacz\u0119\u0142a si\u0119 tworzy\u0107 w XII w., a pod koniec XV w. by\u0142a ju\u017c znana w ca\u0142ym kraju. Dzi\u015b w pierwsze dwa dni listopada odwiedzamy na cmentarzach…<\/p>\n