Dzie\u0144 Matki Boskiej Gromnicznej<\/p>\n
\u201eOto Ja wy\u015bl\u0119 anio\u0142a mego, aby przygotowa\u0142 drog\u0119 przede Mn\u0105, a potem nagle przyb\u0119dzie do swej \u015bwi\u0105tyni Pan, kt\u00f3rego wy oczekujecie, i Anio\u0142 Przymierza, kt\u00f3rego pragniecie. Oto nadejdzie, m\u00f3wi Pan Zast\u0119p\u00f3w. Ale kto przetrwa dzie\u0144 Jego nadej\u015bcia i kto si\u0119 ostoi, gdy si\u0119 uka\u017ce? Albowiem On jest jak ogie\u0144 z\u0142otnika i jak \u0142ug farbiarzy. Usi\u0105dzie wi\u0119c, jakby mia\u0142 przetapia\u0107 i oczyszcza\u0107 srebro, i oczy\u015bci syn\u00f3w Lewiego, i przecedzi ich jak z\u0142oto i srebro, a wtedy b\u0119d\u0105 sk\u0142ada\u0107 Panu ofiary sprawiedliwe. Wtedy b\u0119dzie mi\u0142a Panu ofiara Judy i Jeruzalem, jak za dawnych dni i lat staro\u017cytnych\u201d ( Ml 3,1-4).<\/em><\/p>\n Na wschodzie Polski, gdzie jest m\u00f3j rodzinny dom, mro\u017ane zimy, trzaskaj\u0105cy mr\u00f3z za oknem nie nale\u017ca\u0142y do rzadko\u015bci. W dniu \u015bwi\u0119ta Ofiarowania Pa\u0144skiego, zwanego w polskiej tradycji \u015bwi\u0119tem Matki Bo\u017cej Gromnicznej zabudowania gospodarskie zasypane by\u0142y \u015bniegiem prawie po dach. Bramy wyjazdowe do gospodarstwa gin\u0119\u0142y w zaspach \u015bniegu. Nie by\u0142o potrzeby ich otwierania; saniami przeje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 ponad nimi. W\u0105skimi \u015bcie\u017ckami, wykopanymi w g\u0142\u0119bokim \u015bniegu, chodzi\u0142o si\u0119 do zabudowa\u0144 gos\u00adpodarskich lub na s\u0105siedzk\u0105 pogaw\u0119dk\u0119.<\/strong><\/p>\n Noc\u0105, nad krain\u0105 zasypan\u0105 \u015bniegiem przetacza\u0142 si\u0119 ksi\u0119\u017cyc, w jego metalicznym blasku t\u0119\u017ca\u0142 mr\u00f3z. P\u0119ka\u0142y drzewa owocowe \u015bciskane lutowym mrozem. Wyg\u0142odnia\u0142e kuropatwy, sarny, jelenie, zaj\u0105ce i dziki podchodzi\u0142y do zabudowa\u0144 gospodarskich w poszukiwaniu pokarmu. Za\u015b najstarsi ludzie z wioski wspominali czasy, gdy do gospodarstw podchodzi\u0142y wyg\u0142odnia\u0142e wilki i porywa\u0142y owce a nawet krowy. By\u0142y one w tamtych cza\u00adsach postrachem dla mieszka\u0144c\u00f3w wsi. Wobec nocnej sfory wilk\u00f3w cz\u0142owiek czu\u0142 si\u0119 bezbronny. l w tej bezbronno\u015bci zwraca\u0142 si\u0119 do Tej, kt\u00f3ra mog\u0142a wyb\u0142aga\u0107 wiele u swojego Wszechmocnego Syna. Stawiano wtedy na oknie zapalon\u0105 gromnic\u0119. \u015awiat\u0142o powstrzymywa\u0142o wilcze zagro\u017cenie, a mo\u017ce na ich drodze stawa\u0142a ta, w kt\u00f3r\u0105 lud g\u0142\u0119boko wierzy\u0142- Matka Boska Gromniczna.<\/p>\n T\u0119 wiar\u0119 w spos\u00f3b artystyczny przed\u00adstawi\u0142 malarz Piotr Stachiewicz. Jeden jego obraz z cyklu \u201eLegendy o Matce Bosce\u201d po\u015bwi\u0119cony jest Pani Gromnicznej. Na tle \u015bnie\u017cnego krajobrazu stoi Matka Bo\u017ca i trzyma w r\u0119ku zapalon\u0105 \u015bwiec\u0119 a wok\u00f3\u0142 czai si\u0119 l\u0119kliwie nastro\u00adszona wataha wilk\u00f3w. Maryja broni ch\u0142opskiej zagrody przed nieszcz\u0119\u015bciem. Swoim p\u0142aszczem jakby ogarnia ludzi, kt\u00f3rzy w zagro\u017ceniu uciekaj\u0105 si\u0119 do niej. Ten obraz powielano w tysi\u0105cznych oleo\u00addrukach i sprzedawano w sklepach i na odpustach a\u017c sta\u0142 si\u0119 najbardziej znanym wizerunkiem Matki Boskiej Gromnicznej.<\/p>\n W polskiej ludowej tradycji Matk\u0119 Bosk\u0105 nazywano tak\u017ce Gromniczn\u0105. Nazwa ta wywodzi si\u0119 od \u015bwiecy, kt\u00f3r\u0105 uroczy\u015bcie \u015bwiecono w tym dniu w ko\u015bciele. Wierzono, \u017ce ta \u015bwieca chroni tak\u017ce przed burz\u0105 i gromami, st\u0105d w tradycji polskiej jej nazwa \u201egromnica\u201d.\u00a0 Nawa\u0142nica z b\u0142yskawicami i gromami by\u0142a wielkim zagro\u017ceniem dla chat krytych strzech\u0105 i pozbawionych odgromnik\u00f3w. Jedno uderzenie pioruna mog\u0142o zniweczy\u0107 dorobek ca\u0142ego \u017cycia. Cz\u0142owiek bezradnie patrzy\u0142 jak \u015bwietliste zygzaki \u0142\u0105czy\u0142y ciemne niebo z ziemi\u0105. l w swojej bezradno\u015bci si\u0119ga\u0142 po gromnic\u0119 i zapalon\u0105 stawia\u0142 w oknie. Wraca\u0142 wtedy spok\u00f3j, bo wraz z t\u0105 \u015bwiec\u0105, drog\u0105 wiary przychodzi\u0142a Matka Boska Gromniczna by by\u0107 razem cz\u0142owiekiem z przyzywaj\u0105cym jej pomocy.<\/p>\n Pami\u0119tam z lat dzieci\u0144stwa parne lata. W czasie dnia upa\u0142, a po po\u0142udniu zaczy\u00adna\u0142y si\u0119 ju\u017c gromadzi\u0107 czarne chmury. Wieczorem niebo ciemnia\u0142o. W tym cie\u00admniej\u0105cym \u015bwiecie b\u0142yskawice roz\u015bwiet\u00adlaj\u0105ce niebo nabiera\u0142y apokaliptycznego wymiaru w przera\u017conych oczach dziecka. Niejedn\u0105 noc, na spakowanych tobo\u0142ach siedzieli\u015bmy i czekali\u015bmy a\u017c stanie si\u0119 najgorsze- b\u0142yskawica zapali s\u0142omian\u0105 strzech\u0119. Po\u015br\u00f3d tej szalej\u0105cej burzy by\u0142o \u015bwiate\u0142ko, kt\u00f3re dodawa\u0142o odwagi i wlewa\u0142o w serca odrobin\u0119 spokoju. By\u0142 to p\u0142omyk p\u0142on\u0105cej gromnicy, kt\u00f3ra sta\u0142a w oknie. To by\u0142 znak obecno\u015bci Pot\u0119gi przewy\u017cszaj\u0105cej moc gromu.<\/p>\n Gromnic\u0119 robi\u0142 m\u00f3j dziadek z naj\u00adczystszego wosku, kt\u00f3rego w domu by\u0142o pod dostatkiem, bo w gospodarstwie by\u0142a pasieka. Nieska\u017cone by\u0142y wtedy pola \u0142\u0105ki i lasy. Pszczo\u0142y zbiera\u0142y najczystszy mi\u00f3d. Gor\u0105ce i parne dni sprawia\u0142y, \u017ce nektar kapa\u0142 z drzew, pachnia\u0142o kwiatem i miodem. Dziadek nie odwirowywa\u0142 mio\u00addu tylko wycina\u0142 z uli i barci ca\u0142e plastry i wk\u0142ada\u0142 je do beczki a nast\u0119pnie specjal\u00adnym t\u0142uczkiem ugniata\u0142 t\u0119 mas\u0119. Wtedy wosk wyp\u0142ywa\u0142 na wierzch a mi\u00f3d zosta\u00adwa\u0142 na dole. Miodu w komorze by\u0142o pod dostatkiem. Ten wosk \u201eowoc pszczelego roju\u201d, jak m\u00f3wi Exultet z Wielkiej Soboty, w \u015bwiecy gromnicznej nabiera\u0142 szczeg\u00f3lnego znaczenia. O symbolice te\u00adgo wosku m\u00f3wi \u015bw. Iwo, biskup z Char\u00adtres: \u201eW staro\u017cytno\u015bci pszczo\u0142y by\u0142y uwa\u017cane za symbol dziewictwa. Ulepiony przez nie wosk, z kt\u00f3rego robiono grom\u00adnice, symbolizuje wzi\u0119te z Niepokalanej Matki Cia\u0142o Bo\u017cego Dzieci\u0105tka, a p\u0142o\u00admie\u0144 \u015bwiecy wyobra\u017ca b\u00f3stwo Chrystusa \u2013 \u00adjasno\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a wiekuistego, rozpraszaj\u0105\u00adc\u0105 ciemno\u015bci grzesznych dusz naszych.\u201d<\/p>\n 2 lutego w uroczysto\u015b\u0107 Ofiarowania Pa\u0144skiego, inaczej Matki Boskiej Gromnicznej szli\u015bmy do ko\u015bcio\u0142a. Przed wyj\u015bciem mama stroi\u0142a gromnic\u0119 zasuszonymi ro\u015blinami, zielonym mirtem i obwi\u0105zywa\u0142a wst\u0105\u017ck\u0105 lub lnianym w\u0142\u00f3knem. W ko\u015bciele, na pocz\u0105tku liturgii zapalano gromnice. Pachnia\u0142o woskiem i pasiek\u0105. Litur\u00adgia tego \u015bwi\u0119ta ukazywa\u0142a g\u0142\u0119boki sens obrz\u0119du \u015bwi\u0119cenia gromnic, przywo\u0142uj\u0105c na pami\u0119\u0107 wydarzenie ewangeliczne ofiarowania Jezusa w \u015awi\u0105tyni Jerozolimskiej.\u00a0 Wype\u0142niaj\u0105c przepis prawa Moj\u017ceszowego Maryja wraz z J\u00f3zefem przynios\u0142a ma\u0142ego Jezusa do \u015bwi\u0105tyni, aby ofiarowa\u0107 Go Bogu. Symeon i Anna, zwi\u0105zani ze \u015bwi\u0105tyni\u0105 wyczekiwali obie\u00adcanego Mesjasza. W ma\u0142ym dziecku roz\u00adpoznali Zbawc\u0119. Uradowany Symeon powiedzia\u0142, \u017ce ju\u017c teraz mo\u017ce umrze\u0107 \u201eBo moje oczy ujrza\u0142y Twoje zbawienie, \u015bwiat\u0142o na o\u015bwiecenie pogan\u201d. By\u0142o to dla nich najwa\u017cniejsze wydarzenie. Zap\u0142on\u0119\u0142o dla nich \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3rym jest Jezus Chrystus. Maryja za\u015b by\u0142a i jest T\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 to \u015bwiat\u0142o dociera do ka\u017cdego cz\u0142owieka. Taka jest g\u0142\u00f3wna wymowa tej \u015bwiecy.<\/p>\n Z po\u015bwi\u0119con\u0105 \u015bwiec\u0105 wracali\u015bmy do domu. Tu mia\u0142 miejsce obrz\u0119d, kt\u00f3rego nie przewidywa\u0142a liturgia ko\u015bcio\u0142a. Mama przypala\u0142a gromnic\u0105 kosmyki naszych dzieci\u0119cych w\u0142os\u00f3w, aby\u015bmy nie bali si\u0119 piorun\u00f3w, gdy przyjdzie lato a z nim go\u00adr\u0105ce i parne dni. Nast\u0119pnie, na g\u0142\u00f3wnej belce domu albo nad drzwiami kre\u015blili\u015b\u00admy sadz\u0105 pal\u0105cej si\u0119 gromnicy znak krzy\u00ad\u017ca. Nadprzyrodzona moc bra\u0142a w opiek\u0119 nasz dom. Po tym obrz\u0119dzie k\u0142adli\u015bmy gromnic\u0119 za \u015bwi\u0119tym obrazem. By\u0142a zawsze wi\u00addoczna i pod r\u0119k\u0105. W ka\u017cdej chwili mog\u0142a si\u0119 przyda\u0107. Szczeg\u00f3lnie by\u0142a potrzebna, gdy ogarnia\u0142a nas najg\u0142\u0119bsza ciemno\u015b\u0107, ciemno\u015b\u0107 \u015bmierci. Podawano j\u0105 wtedy do r\u0105k umieraj\u0105cego. Robi\u0142o si\u0119 ja\u015bniej w pokoju, ale najwa\u017c\u00adniejsza by\u0142a Jasno\u015b\u0107, kt\u00f3rej symbolem by\u0142 drgaj\u0105cy p\u0142omyk gromnicy. T\u0105 jasno\u015bci\u0105 jest Chrystus, kt\u00f3ry opromienia nasze \u017cycie \u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105 wieczn\u0105.<\/p>\n ks.Ryszard Koper<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dzie\u0144 Matki Boskiej Gromnicznej \u201eOto Ja wy\u015bl\u0119 anio\u0142a mego, aby przygotowa\u0142 drog\u0119 przede Mn\u0105, a potem nagle przyb\u0119dzie do swej \u015bwi\u0105tyni Pan, kt\u00f3rego wy oczekujecie, i Anio\u0142 Przymierza, kt\u00f3rego pragniecie. Oto nadejdzie, m\u00f3wi Pan Zast\u0119p\u00f3w. Ale kto przetrwa dzie\u0144 Jego nadej\u015bcia i kto si\u0119 ostoi, gdy si\u0119 uka\u017ce? Albowiem On jest jak ogie\u0144 z\u0142otnika i jak \u0142ug farbiarzy. Usi\u0105dzie wi\u0119c, jakby mia\u0142 przetapia\u0107 i oczyszcza\u0107 srebro, i oczy\u015bci syn\u00f3w Lewiego, i przecedzi ich jak z\u0142oto i srebro, a wtedy b\u0119d\u0105 sk\u0142ada\u0107 Panu ofiary sprawiedliwe. Wtedy b\u0119dzie mi\u0142a Panu ofiara Judy i Jeruzalem, jak za dawnych dni i lat staro\u017cytnych\u201d ( Ml 3,1-4). Na wschodzie Polski, gdzie jest m\u00f3j rodzinny dom, mro\u017ane zimy, trzaskaj\u0105cy mr\u00f3z za oknem nie nale\u017ca\u0142y do rzadko\u015bci. W dniu \u015bwi\u0119ta Ofiarowania Pa\u0144skiego, zwanego w polskiej tradycji \u015bwi\u0119tem Matki Bo\u017cej Gromnicznej zabudowania gospodarskie zasypane by\u0142y \u015bniegiem prawie po dach. Bramy wyjazdowe do gospodarstwa gin\u0119\u0142y w zaspach \u015bniegu. Nie…<\/p>\n