![\"\"](\"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/katyn.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
13 kwietnia 1943 r. w Berlinie ujawniono informacje o odnalezionych w Katyniu masowych grobach polskich oficer\u00f3w zamordowanych przez sowieckie NKWD. 14 listopada 2007 r. uchwa\u0142\u0105 Sejmu RP 13 kwietnia zosta\u0142 ustanowiony Dniem Pami\u0119ci Ofiar Zbrodni Katy\u0144skiej.<\/strong><\/p>\n Po sowieckiej agresji na Polsk\u0119 17 wrze\u015bnia 1939 r. w niewoli sowieckiej znalaz\u0142o si\u0119 250 tys. polskich je\u0144c\u00f3w, w tym ponad 10 tys. oficer\u00f3w. Ju\u017c 19 wrze\u015bnia 1939 r. \u0141awrientij Beria powo\u0142a\u0142 Zarz\u0105d do spraw Je\u0144c\u00f3w Wojennych i Internowanych przy NKWD oraz nakaza\u0142 utworzenie sieci oboz\u00f3w. Na pocz\u0105tku pa\u017adziernika 1939 r. w\u0142adze sowieckie zacz\u0119\u0142y zwalnia\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 je\u0144c\u00f3w szeregowc\u00f3w. W tym samym czasie podj\u0119to decyzj\u0119 o utworzeniu dw\u00f3ch \u201eoboz\u00f3w oficerskich\u201d w Starobielsku i Kozielsku oraz obozu w Ostaszkowie przeznaczonego dla funkcjonariuszy policji, KOP i wi\u0119ziennictwa.<\/p>\n Pod koniec lutego 1940 r. we wspomnianych obozach wi\u0119ziono 6192 policjant\u00f3w i funkcjonariuszy wy\u017cej wymienionych s\u0142u\u017cb oraz 8376 oficer\u00f3w. W\u015br\u00f3d uwi\u0119zionych znajdowa\u0142a si\u0119 du\u017ca grupa oficer\u00f3w rezerwy powo\u0142anych do wojska w chwili wybuchu wojny. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich reprezentowa\u0142a polsk\u0105 inteligencj\u0119 \u2013 byli to lekarze, prawnicy, nauczyciele szkolni i akademiccy, in\u017cynierowie, literaci, dziennikarze, dzia\u0142acze polityczni, urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi i samorz\u0105dowi, ziemianie.<\/p>\n Decyzja o wymordowaniu polskich je\u0144c\u00f3w wojennych z oboz\u00f3w w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz Polak\u00f3w przetrzymywanych w wi\u0119zieniach NKWD na obszarze przedwojennych wschodnich wojew\u00f3dztw Rzeczypospolitej zapad\u0142a na najwy\u017cszym szczeblu sowieckich w\u0142adz. Podj\u0119\u0142o j\u0105 5 marca 1940 r. Biuro Polityczne KC WKP(b) na podstawie pisma, kt\u00f3re ludowy komisarz spraw wewn\u0119trznych \u0141awrientij Beria skierowa\u0142 do Stalina. Szef NKWD, oceniaj\u0105c w nim, \u017ce wszyscy wymienieni Polacy \u201es\u0105 zatwardzia\u0142ymi, nierokuj\u0105cymi poprawy wrogami w\u0142adzy sowieckiej\u201d, wnioskowa\u0142 o rozpatrzenie ich spraw w trybie specjalnym, \u201ez zastosowaniem wobec nich najwy\u017cszego wymiaru kary \u2013 rozstrzelania\u201d. Dodawa\u0142, \u017ce sprawy nale\u017cy rozpatrzy\u0107 bez wzywania aresztowanych i bez przedstawiania zarzut\u00f3w, decyzji o zako\u0144czeniu \u015bledztwa i aktu oskar\u017cenia.<\/p>\n Po trwaj\u0105cych miesi\u0105c przygotowaniach 3 kwietnia 1940 r. rozpocz\u0119to likwidacj\u0119 obozu w Kozielsku, a dwa dni p\u00f3\u017aniej oboz\u00f3w w Starobielsku i Ostaszkowie. Przez nast\u0119pnych sze\u015b\u0107 tygodni Polacy wywo\u017ceni byli z oboz\u00f3w grupami do miejsc ka\u017ani.<\/p>\n Z Kozielska 4404 osoby przewieziono do Katynia i zamordowano strza\u0142ami w ty\u0142 g\u0142owy. 3896 je\u0144c\u00f3w ze Starobielska zabito w pomieszczeniach NKWD w Charkowie, a ich cia\u0142a pogrzebano na przedmie\u015bciach miasta w Piatichatkach. 6287 os\u00f3b z Ostaszkowa rozstrzelano w gmachu NKWD w Kalininie, obecnie Twer, a pochowano w miejscowo\u015bci Miednoje. \u0141\u0105cznie zamordowano 14 587 os\u00f3b.<\/p>\n Na mocy decyzji z 5 marca 1940 r. wymordowano r\u00f3wnie\u017c 7305 Polak\u00f3w przebywaj\u0105cych w r\u00f3\u017cnych wi\u0119zieniach na terenach w\u0142\u0105czonych do Zwi\u0105zku Sowieckiego: na Ukrainie rozstrzelano 3435 os\u00f3b (ich groby prawdopodobnie znajduj\u0105 si\u0119 w Bykowni pod Kijowem), a na Bia\u0142orusi ok. 3,8 tys. (pochowanych prawdopodobnie w Kuropatach pod Mi\u0144skiem). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich stanowili aresztowani dzia\u0142acze konspiracyjnych organizacji, oficerowie niezmobilizowani we wrze\u015bniu 1939 r., urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi i samorz\u0105dowi oraz \u201eelement spo\u0142ecznie niebezpieczny\u201d z punktu widzenia w\u0142adz sowieckich.<\/p>\n Spo\u015br\u00f3d je\u0144c\u00f3w z Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa ocala\u0142a grupa 448 os\u00f3b (wed\u0142ug innych \u017ar\u00f3de\u0142 395). Byli to ci, kt\u00f3rych przewieziono do utworzonego przez NKWD obozu przej\u015bciowego w Pawliszczew Borze, a nast\u0119pnie przetransportowano do Griazowca.<\/p>\n W nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 r., a wi\u0119c w czasie, kiedy NKWD mordowa\u0142o polskich je\u0144c\u00f3w i wi\u0119\u017ani\u00f3w, ich rodziny sta\u0142y si\u0119 ofiarami masowej deportacji w g\u0142\u0105b ZSRR przeprowadzonej przez w\u0142adze sowieckie. Decyzj\u0119 o jej zorganizowaniu Rada Komisarzy Ludowych podj\u0119\u0142a 2 marca 1940 r. Wed\u0142ug danych NKWD w czasie dokonanej w\u00f3wczas wyw\u00f3zki zes\u0142ano \u0142\u0105cznie oko\u0142o 61 tys. os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie do Kazachstanu.<\/p>\n Wiosn\u0105 1942 r. cz\u0119\u015b\u0107 prawdy o losach polskich je\u0144c\u00f3w odkryli polscy robotnicy przymusowi, kt\u00f3rzy dowiedzieli si\u0119 o ka\u017ani od miejscowych. Ustawiony przez nich krzy\u017c m\u00f3g\u0142 by\u0142 jedn\u0105 ze wskaz\u00f3wek, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a Niemc\u00f3w do miejsca mordu. Kluczowe dla odkrycia do\u0142\u00f3w \u015bmierci by\u0142y r\u00f3wnie\u017c relacje sk\u0142adane przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107.<\/p>\n 11 kwietnia 1943 r. niemiecka agencja prasowa Transocean opublikowa\u0142a depesz\u0119 o odnalezieniu ko\u0142o Katynia, na terenie lasu Kozie G\u00f3ry, ok. 3 tys. cia\u0142 polskich oficer\u00f3w wzi\u0119tych do niewoli przez sowiet\u00f3w we wrze\u015bniu i w pa\u017adzierniku 1939 r. By\u0142 to pocz\u0105tek gigantycznej niemieckiej akcji propagandowej, kt\u00f3rej celem by\u0142o rozbicie sojuszu ZSRR i pa\u0144stw zachodnich oraz przekonanie Polak\u00f3w o bezsensowno\u015bci walki po ich stronie. Kolejne tygodnie mia\u0142y udowodni\u0107 nieskuteczno\u015b\u0107 machiny sterowanej przez Josepha Goebbelsa. Dwa dni wcze\u015bniej niemiecki minister propagandy zapisa\u0142 w swoim dzienniku: \u201eW pobli\u017cu Smole\u0144ska odkryto masowe groby Polak\u00f3w. Bolszewicy zastrzelili po prostu ok. 10 tys. polskich je\u0144c\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich tak\u017ce wi\u0119\u017ani\u00f3w cywilnych, biskup\u00f3w, intelektualist\u00f3w, artyst\u00f3w itp., po czym grzebali ich we wsp\u00f3lnych mogi\u0142ach\u201d.<\/p>\n Dwa dni p\u00f3\u017aniej , 13 kwietnia, w siedzibie niemieckiego MSZ odby\u0142a si\u0119 specjalna konferencja prasowa, na kt\u00f3rej ujawniono pierwsze szczeg\u00f3\u0142y prowadzonych prac ekshumacyjnych, w tym nazwiska niekt\u00f3rych zamordowanych. Tego samego dnia o godz. 15.15 o odkryciu poinformowa\u0142o Radio Berlin: \u201eZe Smole\u0144ska donosz\u0105, \u017ce miejscowa ludno\u015b\u0107 wskaza\u0142a w\u0142adzom niemieckim miejsce tajnych egzekucji masowych wykonywanych przez bolszewik\u00f3w [\u2026]. Ju\u017c dzi\u015b ustalono, \u017ce w\u015br\u00f3d zamordowanych znajduje si\u0119 gen. [Mieczys\u0142aw \u2013 przyp. red.] Smorawi\u0144ski z Lublina. [\u2026] Og\u00f3lna liczba zamordowanych obliczana jest na 10 tysi\u0119cy, co odpowiada\u0142oby mniej wi\u0119cej ca\u0142o\u015bci korpusu oficerskiego polskiego wzi\u0119tego przez bolszewik\u00f3w do niewoli\u201d. Dzie\u0144 ujawnienia tych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w zbrodni odkrytych ko\u0142o Katynia uznawany jest za moment, w kt\u00f3rym o ka\u017ani polskich oficer\u00f3w dowiedzia\u0142a si\u0119 \u015bwiatowa opinia publiczna.<\/p>\n \u201eWiadomo\u015bci \u2013 rano o znalezieniu przez Niemc\u00f3w pod Smole\u0144skiem grobu 11 tys. Polak\u00f3w zamordowanych przez bolszewik\u00f3w\u201d \u2013 zapisano w \u201eDzienniku czynno\u015bci Prezydenta RP W\u0142adys\u0142awa Raczkiewicza\u201d pod dat\u0105 13 kwietnia 1943 r. Dwa dni p\u00f3\u017aniej informacja o odnalezieniu miejsca zbrodni ukaza\u0142a si\u0119 w prasie Generalnego Gubernatorstwa.<\/p>\n 15 kwietnia 1943 r. w odpowiedzi Sowieckie Biuro Informacyjne og\u0142osi\u0142o, \u017ce polscy je\u0144cy byli zatrudnieni na robotach budowlanych na zach\u00f3d od Smole\u0144ska i \u201ewpadli w r\u0119ce niemieckich kat\u00f3w faszystowskich w lecie 1941 r., po wycofaniu si\u0119 wojsk sowieckich z rejonu Smole\u0144ska\u201d. Komunikat stwierdza\u0142: \u201eNiemieckie zbiry faszystowskie nie cofaj\u0105 si\u0119 w tej swojej potwornej bredni przed najbardziej \u0142ajdackim i pod\u0142ym k\u0142amstwem, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego usi\u0142uj\u0105 ukry\u0107 nies\u0142ychane zbrodnie, pope\u0142nione, jak to teraz wida\u0107 jasno, przez nich samych\u201d.<\/p>\n Tego samego dnia rz\u0105d RP na uchod\u017astwie poleci\u0142 swojemu przedstawicielowi w Szwajcarii zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Mi\u0119dzynarodowego Czerwonego Krzy\u017ca z pro\u015bb\u0105 o powo\u0142anie komisji do zbadania odkrytych grob\u00f3w. 17 kwietnia 1943 r. strona polska z\u0142o\u017cy\u0142a w tej sprawie oficjaln\u0105 not\u0119 w Genewie, dowiaduj\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie, i\u017c wcze\u015bniej r\u00f3wnie\u017c Niemcy zwr\u00f3cili si\u0119 do MCK o wszcz\u0119cie dochodzenia.<\/p>\n Dzia\u0142ania w\u0142adz niemieckich zmierzaj\u0105ce do sprowokowania konfliktu pomi\u0119dzy aliantami mia\u0142y wywo\u0142a\u0107 wra\u017cenie, \u017ce post\u0119powanie Berlina i polskiego rz\u0105du s\u0105 ze sob\u0105 koordynowane. Minister propagandy Rzeszy Joseph Goebbels zanotowa\u0142 w swoim dzienniku: \u201eSprawa Katynia przeradza si\u0119 w gigantyczn\u0105 polityczn\u0105 afer\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce mie\u0107 szerokie reperkusje. Wykorzystujemy j\u0105 wszelkimi mo\u017cliwymi sposobami\u201d.<\/p>\n Moskwa bardzo ostro zareagowa\u0142a na propozycj\u0119 dochodzenia prowadzonego przez MCK. 19 kwietnia 1943 r. sowiecki dziennik \u201ePrawda\u201d opublikowa\u0142 artyku\u0142 zatytu\u0142owany \u201ePolscy pomocnicy Hitlera”. Przeczyta\u0107 w nim mo\u017cna by\u0142o m.in.: \u201eOszczerstwo gwa\u0142townie si\u0119 szerzy. Zanim wysech\u0142 atrament na pi\u00f3rach niemiecko-faszystowskich pismak\u00f3w, ohydne wymys\u0142y Goebbelsa i sp\u00f3\u0142ki na temat rzekomego masowego mordu na polskich oficerach dokonanego przez w\u0142adze sowieckie w 1940 r. zosta\u0142y podchwycone nie tylko przez wiernych hitlerowskich s\u0142u\u017calc\u00f3w, ale co dziwniejsze, przez ministerialne kr\u0119gi rz\u0105du genera\u0142a Sikorskiego (…). Polscy przyw\u00f3dcy w niewybaczalny spos\u00f3b poszli na lep chytrej prowokacji Goebbelsa i w rzeczywisto\u015bci podtrzymali nikczemne k\u0142amstwa i oszczercze wymys\u0142y kat\u00f3w narodu polskiego. Wobec tego trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce Hitler te\u017c zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Mi\u0119dzynarodowego Czerwonego Krzy\u017ca z propozycj\u0105 przeprowadzenia +dochodzenia+ na miejscu zbrodni, przygotowanej r\u0119koma jego mistrz\u00f3w w sztuce zabijania\u201d.<\/p>\n Ujawnienie zbrodni przez Niemc\u00f3w pos\u0142u\u017cy\u0142o Sowietom za pretekst do zerwania stosunk\u00f3w dyplomatycznych z rz\u0105dem polskim w Londynie. 21 kwietnia 1943 r. Stalin wys\u0142a\u0142 tajne i jednobrzmi\u0105ce depesze do prezydenta Roosevelta i premiera Churchilla, w kt\u00f3rych zarzuca\u0142 rz\u0105dowi gen. Sikorskiego prowadzenie w zmowie z Hitlerem wrogiej kampanii przeciwko Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu. \u201eWszystkie te okoliczno\u015bci zmuszaj\u0105 Zwi\u0105zek Sowiecki do stwierdzenia, \u017ce obecny rz\u0105d polski (…) faktycznie zerwa\u0142 sojusznicze stosunki z ZSRS i zaj\u0105\u0142 pozycj\u0119 wroga wobec Zwi\u0105zku Sowieckiego\u201d \u2013 pisa\u0142 Stalin.<\/p>\n Formalne zerwanie stosunk\u00f3w dyplomatycznych przez Moskw\u0119 z polskim rz\u0105dem na uchod\u017astwie nast\u0105pi\u0142o w nocy z 25 na 26 kwietnia 1943 r. By\u0142 to pierwszy krok sowieckiego dyktatora w kierunku stworzenia w\u0142asnej marionetkowej ekipy do rz\u0105dzenia Polsk\u0105. W sprawie katy\u0144skiej Polacy nie uzyskali niestety wsparcia ze strony przyw\u00f3dc\u00f3w mocarstw zachodnich, kt\u00f3rzy w imi\u0119 trwa\u0142o\u015bci sojuszu ze Stalinem okazywali mu pomoc w ukrywaniu prawdy o tej zbrodni.<\/p>\n Wobec zablokowania przez Sowiet\u00f3w przeprowadzenia \u015bledztwa w sprawie katy\u0144skiej przez MCK Niemcy zorganizowali w\u0142asne dochodzenie. 28 kwietnia 1943 r. na zaproszenie w\u0142adz niemieckich na miejsce zbrodni przyjecha\u0142a grupa mi\u0119dzynarodowych ekspert\u00f3w medycyny s\u0105dowej i kryminologii. Przewodnicz\u0105cym zespo\u0142u zosta\u0142 doktor Ferenc Orsos, dyrektor Instytutu Medycyny S\u0105dowej w Budapeszcie. Eksperci jednomy\u015blnie podpisali sprawozdanie, w kt\u00f3rym stwierdzali, i\u017c egzekucje na polskich je\u0144cach wykonano w marcu i kwietniu 1940 r.<\/p>\n Po zaj\u0119ciu Smole\u0144ska pod koniec wrze\u015bnia 1943 r. przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 w\u0142adze sowieckie powo\u0142a\u0142y specjaln\u0105 komisj\u0119 do przeprowadzenia zmanipulowanego dochodzenia w sprawie Katynia pod przewodnictwem dr. Niko\u0142aja Burdenki. 24 stycznia 1944 r., po ekshumacji 925 odpowiednio spreparowanych cia\u0142 polskich oficer\u00f3w, komisja og\u0142osi\u0142a, \u017ce zbrodni na Polakach dokonali Niemcy mi\u0119dzy wrze\u015bniem a grudniem 1941 r. Do wsparcia sowieckiej wersji wydarze\u0144 u\u017cyto r\u00f3wnie\u017c \u017co\u0142nierzy podporz\u0105dkowanej sowietom 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Ko\u015bciuszki, kt\u00f3rzy w styczniu 1944 r. wzi\u0119li udzia\u0142 w uroczysto\u015bci \u017ca\u0142obnej w miejscu mordu. Na miejsce przybyli te\u017c zachodni korespondenci i dyplomaci, kt\u00f3rym przedstawiono spreparowane dowody zbrodni.<\/p>\n W 1945 r. w trakcie procesu zbrodniarzy niemieckich w Norymberdze Sowieci wprowadzili do aktu oskar\u017cenia zarzut odpowiedzialno\u015bci za zbrodni\u0119 katy\u0144sk\u0105. Trybuna\u0142 norymberski w wydanym w 1946 r. wyroku pomin\u0105\u0142 jednak spraw\u0119 zamordowania polskich oficer\u00f3w z powodu braku dowod\u00f3w.<\/p>\n