{"id":29807,"date":"2026-04-03T15:07:52","date_gmt":"2026-04-03T13:07:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/?p=29807"},"modified":"2026-04-03T15:07:52","modified_gmt":"2026-04-03T13:07:52","slug":"wielki-czwartek-3","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/?p=29807","title":{"rendered":"Wielki Czwartek"},"content":{"rendered":"

W Wielki Czwartek<\/strong> rozpoczynamy \u015awi\u0119te Triduum Paschalne. Te trzy dni tworz\u0105 wsp\u00f3lnie celebracj\u0119 najwa\u017cniejszej tajemnicy naszego zbawienia, kt\u00f3re dokona\u0142o si\u0119 poprzez m\u0119k\u0119, \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie Chrystusa. W Wielki Czwartek Chrystus gromadzi nas na Mszy Wieczerzy Pa\u0144skiej. Zaprasza nas do wsp\u00f3lnego sto\u0142u, gdzie przemieni chleb i wino, w swoje cia\u0142o i krew, by z\u0142o\u017cy\u0107 z nich ofiar\u0119 za nas, t\u0119 sam\u0105, kt\u00f3r\u0105 z\u0142o\u017cy na krzy\u017cu w Wielki Pi\u0105tek. Realnie obecny, zostanie pod tymi postaciami z nami na zawsze.<\/span><\/span><\/p>\n

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,<\/span><\/span><\/p>\n

Podczas jednej z wojen, kt\u00f3re wpisa\u0142y si\u0119 w dzieje naszej Ojczyzny, jednej z bolesnych kart historii, grupa \u017co\u0142nierzy wpad\u0142a w zasadzk\u0119. \u017bo\u0142nierze dostali si\u0119 w krzy\u017cowy ogie\u0144 i wszyscy zgin\u0119li. Jeden z nich, ci\u0119\u017cko ranny, \u017cy\u0142 jeszcze jaki\u015b czas. Umoczy\u0142 w\u00f3wczas such\u0105 ga\u0142\u0105zk\u0119 w swojej krwi i na bukowym li\u015bciu napisa\u0142:\u00a0Do widzenia Mamo, kocham Ci\u0119!\u00a0P\u00f3\u017aniej koledzy znale\u017ali przy nim ten krwi\u0105 napisany list, w\u0142o\u017cyli go do koperty i pos\u0142ali jego matce. Matka przechowywa\u0142a do ko\u0144ca swojego \u017cycia ten list i zasuszon\u0105 krew swojego syna, jako najcenniejsz\u0105 pami\u0105tk\u0119, jak gdyby w tej zasuszonej krwi swojego dziecka widzia\u0142a jego samego.<\/span><\/span><\/p>\n

To tylko nik\u0142e podobie\u0144stwo tego, co uczyni\u0142 Chrystus. W dzie\u0144 przed swoj\u0105 \u015bmierci\u0105 Syn Bo\u017cy pozostawi\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi trwa\u0142\u0105 pami\u0105tk\u0119 napisan\u0105 w\u0142asn\u0105 krwi\u0105:\u00a0swoje ukrzy\u017cowane Cia\u0142o i przelan\u0105 Krew. Siebie samego zamkn\u0105\u0142 w chlebie i kielichu i umie\u015bci\u0142 na wszystkich o\u0142tarzach \u015bwiata, aby Go mieli i spo\u017cywali wszyscy, kt\u00f3rzy kiedykolwiek si\u0119 urodz\u0105 i b\u0119d\u0105 g\u0142odni Boga i spragnieni wiecznego \u017cycia. Pozostawi\u0142 nam nie jaki\u015b list z kilkoma kroplami swojej zasuszonej krwi, nie tylko sw\u00f3j zakrwawiony krzy\u017c, ale wszystk\u0105 swoj\u0105 Krew, a w tej Krwi samego siebie, takiego, jakim by\u0142 w najtrudniejszej chwili swojego \u017cycia \u2013 na krzy\u017cu. Jak gdyby w\u0142asnymi r\u0119kami zdj\u0105\u0142 siebie z krzy\u017ca i umie\u015bci\u0142 ponad wiekami i ponad nami. Wystarczy tylko wyci\u0105gn\u0105\u0107 r\u0119k\u0119 i uchwyci\u0107 zbawienie oraz \u017cycie.<\/span><\/span><\/p>\n

Wielki Czwartek i Ostatnia Wieczerza Jezusa to jego po\u017cegnanie ze \u015bwiatem i z \u017cyciem. Chrystus nie m\u00f3wi jednak:\u00a0\u017begnajcie, ale:\u00a0Ja pozostaj\u0119. Pisz\u0105 o tym czterej Aposto\u0142owie.\u00a0Pan Jezus tej nocy, kiedy zosta\u0142 wydany, tej nocy, kiedy nienawi\u015b\u0107 ludzka przygotowa\u0142a Mu wyrok i krzy\u017c, pozostawi\u0142 ludziom najwi\u0119kszy dow\u00f3d swojej mi\u0142o\u015bci:\u00a0A gdy on jedli, Jezus wzi\u0105\u0142 chleb i odm\u00f3wiwszy b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, po\u0142ama\u0142 i da\u0142 uczniom, m\u00f3wi\u0105c: Pijcie z niego wszyscy, bo to jest moja Krew Przymierza, kt\u00f3ra za wielu b\u0119dzie wylana na odpuszczenie grzech\u00f3w.\u00a0Oto ostatnie pragnienie Jezusa; Jaka przedziwna \u201dzemsta\u201d Serca Jezusowego: Ludzie gotuj\u0105 Mu cierniow\u0105 koron\u0119, gwo\u017adzie i krzy\u017c, a On przygotowuje im uczt\u0119 ze swego Cia\u0142a i Krwi. Oni szykuj\u0105 Mu \u015bmier\u0107, a On wieczne \u017cycie dla nich. Oni Mu ofiaruj\u0105 nienawi\u015b\u0107 i unicestwienie, a On im mi\u0142o\u015b\u0107 i przebaczenie. Dokona\u0107 czego\u015b takiego mo\u017ce tylko B\u00f3g i Jego niesko\u0144czona mi\u0142o\u015b\u0107 do cz\u0142owieka.<\/span><\/span><\/p>\n

Kap\u0142a\u0144stwo.\u00a0W dzisiejszy wiecz\u00f3r eucharystyczny pochylamy si\u0119 tak\u017ce nad ustanowionym przez Chrystusa\u00a0sakramentem Kap\u0142a\u0144stwa. Chciejmy bracia i siostry postawi\u0107 sobie wcale nie prowokacyjne, ale g\u0142\u0119bokie pytanie:\u00a0Po co nam ksi\u0105dz?<\/span><\/span><\/p>\n

Decyzja o p\u00f3j\u015bciu do zakonu czy seminarium, niegdy\u015b witana rado\u015bnie, a nawet z pewn\u0105 dum\u0105, dzi\u015b coraz cz\u0119\u015bciej napotyka na op\u00f3r ze strony rodziny, gdy\u017c jest postrzegana, jako marnowanie sobie \u017cycia. Uzasadnione zatem wydaje si\u0119 postawienie sobie pytania o celowo\u015b\u0107 i konieczno\u015bci obecno\u015bci ksi\u0119dza w \u015bwiecie. Mo\u017cna by na wiele sposob\u00f3w uzasadnia\u0107 potrzeb\u0119 kap\u0142a\u0144stwa sakramentalnego.<\/span><\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce najbli\u017cszy prawdy by\u0142 przyk\u0142ad pewnego miasta, kt\u00f3re nawiedzi\u0142a epidemia. Pos\u0142uchajmy. Na pocz\u0105tku odeszli bezradnie roz\u0142o\u017cywszy r\u0119ce lekarze. Ich wiedza okaza\u0142a si\u0119 nieprzydatna. Zaraz po nich odeszli str\u00f3\u017ce prawa, kt\u00f3rzy okazali si\u0119 zb\u0119dni, bo nikomu nie by\u0142y w g\u0142owie rozboje, gdy wsz\u0119dzie wok\u00f3\u0142 zbiera\u0142a swoje \u017cniwo \u015bmier\u0107. Odeszli tak\u017ce arty\u015bci, bo nikt nie my\u015bla\u0142 o muzyce i ta\u0144cu. Na ko\u0144cu postanowi\u0142 odej\u015b\u0107 tak\u017ce proboszcz. Spakowa\u0142 swoj\u0105 walizk\u0119 i ruszy\u0142 wzd\u0142u\u017c milcz\u0105cego szpaleru ludzi. Odchodzenie przedstawicieli poszczeg\u00f3lnych grup zawodowych mieszka\u0144cy kwitowali oboj\u0119tnym milczeniem. Gdy jednak na horyzoncie zacz\u0119\u0142a male\u0107 posta\u0107 proboszcza, w\u00f3wczas z t\u0142umu rozleg\u0142 si\u0119 okrzyk rozpaczy:\u00a0Dopiero teraz, ludu chrze\u015bcija\u0144ski jeste\u015b naprawd\u0119 sam!\u00a0Okrzyk ten us\u0142ysza\u0142 proboszcz. Tak jak sta\u0142, odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 wypakowa\u0142 walizk\u0119. Po chwili dzwony oznajmi\u0142y, \u017ce b\u0119dzie sprawowana Msza \u015awi\u0119ta. Zapanowa\u0142a rado\u015b\u0107!<\/span><\/span><\/p>\n

Zewn\u0119trznie nic si\u0119 w mie\u015bcie nie zmieni\u0142o; ludzie chorowali i umierali tak jak przedtem. Ale co\u015b si\u0119 jednak wydarzy\u0142o, by\u0142a jakby iskierka nadziei i odrobina otuchy \u2013\u00a0Lud nie by\u0142 sam!\u00a0Mo\u017ce te s\u0142owa wyra\u017cone krzykiem rozpaczy przez jednego z mieszka\u0144c\u00f3w miasta, najlepiej oddaj\u0105 racj\u0119 istnienia kap\u0142a\u0144stwa:\u00a0ksi\u0105dz jest po to, aby lud nie by\u0142 sam. Zapewne rozumieli to znakomicie oprawcy rewolucji, wojen, totalitaryzm\u00f3w, ideologii czy przyw\u00f3dcy terroru komunistycznego, eliminuj\u0105ce Boga i wiar\u0119 z przestrzeni publicznej i zaliczaj\u0105cy do najniebezpieczniejszych grup spo\u0142ecznych, i jako takich przeznaczonych do zag\u0142ady w pierwszej kolejno\u015bci, w\u0142a\u015bnie ksi\u0119\u017cy. Odzwierciedleniem tej opisanej wy\u017cej sytuacji jest wspomnienie ks. Mariana Zientarskiego (2001+), kt\u00f3ry z grup\u0105 ksi\u0119\u017cy-wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu w Dachau odbywa\u0142 pielgrzymk\u0119 na wsch\u00f3d. Podczas pobytu w Mohylewie parafianie zapragn\u0119li, by jeden z nich pozosta\u0142 na sta\u0142e jako duszpasterz, gdy\u017c przez lata nie by\u0142o tam ksi\u0119dza, i doznawali odczucia osamotnienia i opuszczenia.<\/span><\/span><\/p>\n

Rozumiej\u0105 to i dzi\u015b si\u0142y z\u0142a przepe\u0142nione nienawi\u015bci\u0105 do Ko\u015bcio\u0142a i ksi\u0119dza. Bo nad ludem mo\u017cna zapanowa\u0107 w pe\u0142ni dopiero wtedy, gdy b\u0119dzie osamotniony i rozproszony. Dlatego b\u0119dzie ksi\u0105dz chyba zawsze krytykowany, nie lubiany, a z drugiej strony tak rozpaczliwie potrzebny.<\/span><\/span><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce w ten wielkoczwartkowy wiecz\u00f3r dobrze jest przypomnie\u0107 sobie dzie\u0144 swych \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich.\u00a0Rodzina, dom, przyjaciele. Przypominam sobie biskupa, kt\u00f3ry patrzy\u0142 mi w oczy i pyta\u0142:\u00a0Czy przyrzekasz mnie i moim nast\u0119pcom cze\u015b\u0107 i pos\u0142usze\u0144stwo?\u00a0Pami\u0119tam \u017cyczenia samego Chrystusa, kt\u00f3re mi z\u0142o\u017cy\u0142 w ten dzie\u0144. By\u0142y kr\u00f3tkie:\u00a0Wytrwajcie w mi\u0142o\u015bci mojej, aby rado\u015b\u0107 wasza by\u0142a pe\u0142na, aby\u015bcie szli i owoc przynosili, aby owoc wasz trwa\u0142. By\u0142o te\u017c ostrze\u017cenie:\u00a0Ktokolwiek przyk\u0142ada r\u0119k\u0119 do p\u0142uga, a wstecz si\u0119 ogl\u0105da nie nadaje si\u0119 do Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego. Kaznodzieja za\u015b przywo\u0142a\u0142 s\u0142owa Pisma \u015awi\u0119tego, a ko\u0144cz\u0105c doda\u0142:\u00a0Kt\u00f3\u017c nas mo\u017ce od\u0142\u0105czy\u0107 od mi\u0142o\u015bci Chrystusowej? Utrapienie, ucisk czy prze\u015bladowanie, g\u0142\u00f3d czy nago\u015b\u0107, niebezpiecze\u0144stwo czy miecz?<\/span><\/span><\/p>\n

Jezu, Najwy\u017cszy kap\u0142anie. Dzi\u0119kuje Ci za to, \u017ce kiedy\u015b na mnie wejrza\u0142e\u015b, \u017ce Twoje usta wyrzek\u0142y me imi\u0119. Dzi\u0119kuj\u0119 Ci za dar i tajemnic\u0119 \u2013 kap\u0142a\u0144stwo! Za to, \u017ce nic mnie nie od\u0142\u0105czy\u0142o od Twojej mi\u0142o\u015bci \u2013 ani utrapienie, ucisk czy prze\u015bladowanie, ani pom\u00f3wienia, plotki, oszczerstwa w mediach. Przepraszam Ci\u0119, Panie, za to, \u017ce przy\u0142o\u017cywszy r\u0119ce do p\u0142uga, czasem ogl\u0105da\u0142em si\u0119 wstecz. Dzi\u015b w wiecz\u00f3r kap\u0142a\u0144ski, kiedy wszystko umilknie, przyjdziesz do mnie, aby po raz kt\u00f3ry\u015b z kolei zapyta\u0107 mnie:\u00a0Powiedz, czy ty mnie kochasz jeszcze? Odpowiem: Panie, Ty wiesz, Ty wszystko wiesz. Ty wiesz, \u017ce Ci\u0119 kocham! \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Wielki Pi\u0105tek<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\n

Bo\u017ce m\u00f3j, Bo\u017ce m\u00f3j, czemu\u015b mnie opu\u015bci\u0142?(\u2026) (\u2026) wo\u0142am przez dzie\u0144, a nie odpowiadasz, (\u2026) Szydz\u0105 ze mnie wszyscy, kt\u00f3rzy na mnie patrz\u0105, rozwieraj\u0105 wargi,<\/span><\/span><\/p>\n

Bo\u017ce m\u00f3j, Bo\u017ce m\u00f3j, czemu\u015b mnie opu\u015bci\u0142?(\u2026)
\n(\u2026) wo\u0142am przez dzie\u0144, a nie odpowiadasz, (\u2026)
\nSzydz\u0105 ze mnie wszyscy, kt\u00f3rzy na mnie patrz\u0105,
\nrozwieraj\u0105 wargi, otrz\u0105saj\u0105 g\u0142ow\u0105:
\n\u201eZaufa\u0142 Panu, niech\u017ce go wyzwoli,
\nniech\u017ce go wyrwie, je\u015bli go mi\u0142uje\u201d. (\u2026)
\nMoje gard\u0142o suche jak skorupa,
\nj\u0119zyk m\u00f3j przywiera do podniebienia,
\nk\u0142adziesz mnie w prochu \u015bmierci. (\u2026)
\nPrzebodli r\u0119ce i nogi moje,
\npoliczy\u0107 mog\u0119 wszystkie moje ko\u015bci.
\nA oni si\u0119 wpatruj\u0105, syc\u0105 mym widokiem;
\nmoje szaty dziel\u0105 mi\u0119dzy siebie
\ni los rzucaj\u0105 o moj\u0105 sukni\u0119.<\/p>\n

Psalm 22 oddaje doskonale cierpienie i m\u0119k\u0119 Chrystusa na krzy\u017cu. Umieraj\u0105cego Chrystusa na krzy\u017cu. Samotnie. Tylko w obecno\u015bci matki, wiernych uczennic i najm\u0142odszego z aposto\u0142\u00f3w \u2013 Jana. Odrzucony, niechciany i znienawidzony przez nar\u00f3d \u017cydowski. Chrystusa opuszczaj\u0105 ci, kt\u00f3rzy za \u017cycia byli blisko Niego, kt\u00f3rzy przysi\u0119gali, zarzekali si\u0119, walczyli o pierwsze miejsca w Kr\u00f3lestwie Bo\u017cym.
\n<\/span><\/span><\/p>\n

Teraz umiera On w obecno\u015bci \u017co\u0142nierzy, szyderc\u00f3w, \u0142otr\u00f3w i kap\u0142an\u00f3w \u017cydowskich. Poza \u015bmiechem i drwinami, s\u0142ycha\u0107 tylko p\u0142acz kobiet.
\nWielkie cierpienie i m\u0119ka Chrystusa na krzy\u017cu jest obrazem Jego wielkiego po\u015bwi\u0119cenia i oddania On, kt\u00f3ry nic z\u0142ego nie uczyni\u0142, teraz wisi na krzy\u017cu jak najgorszy zbrodniarz. Wielka pomy\u0142ka cz\u0142owieka sta\u0142a si\u0119 dla ludzko\u015bci \u017ar\u00f3d\u0142em wszelkich \u0142ask, kt\u00f3re do dzi\u015b sp\u0142ywaj\u0105 na ka\u017cdego, kto wierzy i ufa Bogu. Patrz\u0105c na krzy\u017c a na nim cierpi\u0105cego Chrystusa trzeba, zawsze pami\u0119ta\u0107 o zwyci\u0119stwie, o zmartwychwstaniu. Odrywaj\u0105c krzy\u017c, m\u0119k\u0119 i \u015bmier\u0107 Chrystusa od Jego zmartwychwstania pozbawiamy sensu ca\u0142\u0105 Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 . <\/span><\/span><\/p>\n

W \u017cyciu tak\u017ce nale\u017cy patrze\u0107 na cierpienie i \u015bmier\u0107 w \u015bwietle przysz\u0142ego radowania si\u0119 z Bogiem. To co jest z\u0142e, a wi\u0119c: niesprawiedliwo\u015b\u0107, choroba czy \u015bmier\u0107 posiada sw\u00f3j radosny koniec jak poranek zmartwychwstania. Zatem reakcja aposto\u0142\u00f3w by\u0142a w\u0142a\u015bnie czym\u015b odwrotnym, wyra\u017anym brakiem wiary w zwyci\u0119stwo Chrystusa, tch\u00f3rzostwem, kt\u00f3re prowadzi do rozpaczy i bezsensu \u017cycia.
\nI te\u017c wielu ludzi prze\u017cywa swoje cierpienie jako tragedie i wielu ludzi prze\u017cywa swoje cierpienie jako etap drogi do zwyci\u0119stwa.
\nTak wi\u0119c potrzeba jest wielkiej wiary patrz\u0105c na krzy\u017c, patrz\u0105c na swoje cierpienie. Krzy\u017c to nie koniec, lecz pocz\u0105tek do rado\u015bci. Ofiara Chrystusa jest wielkim aktem mi\u0142o\u015bci Boga. Nawet grzech cz\u0142owieka nie by\u0142 w stanie zak\u0142\u00f3ci\u0107 Bo\u017cego planu zbawienia \u015bwiata. Nie by\u0142y istotne fa\u0142szywe s\u0105dy, procesy, wi\u0119zienia, biczowania, obelgi, krzy\u017cowanie i \u015bmier\u0107. B\u00f3g i tak dokona\u0142, to co zamierzy\u0142 przed wiekami. Wrogowie Chrystusa i wrogowie Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 na starcie przegrani a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 przyczyniaj\u0105 si\u0119 do pot\u0119pienia siebie i do wzrostu popularno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. M\u0119cze\u0144stwo zawsze by\u0142o w Ko\u015bciele uznawane za najwi\u0119ksz\u0105 ofiar\u0119 i przyk\u0142ad wierno\u015bci Bogu. Kto walczy z Ko\u015bcio\u0142em przyczynia si\u0119 do Jego rozwoju.<\/span><\/span><\/p>\n

Wigilia Paschalna<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Liturgia Wigilii Paschalnej obfituj\u0105ca w przebogat\u0105 symbolik\u0119 prowadzi nas ostatecznie ku prawdzie o Zmartwychwstaniu i zwyci\u0119stwie \u017cycia nad \u015bmierci\u0105. Siedem czyta\u0144 ze Starego Testamentu i dwa czytania z Nowego Testamentu to jakby historia ludzko\u015bci od momentu stworzenia do owego kulminacyjnego punktu, kiedy B\u00f3g czyni Nowe Niebo i Now\u0105 Ziemi\u0119 w Chrystusie. Po stworzeniu B\u00f3g widzia\u0142, \u017ce wszystko, co uczyni\u0142, by\u0142o bardzo dobre. Niestety nie widzia\u0142 -i chyba do dzisiaj nie widzi- tego cz\u0142owiek. Dlatego trzeba by\u0142o ca\u0142ej historii ludzko\u015bci, aby to, co by\u0142o dobre, zosta\u0142o ostatecznie odrestaurowane, aby ca\u0142emu stworzeniu zosta\u0142a przywr\u00f3cona pierwotna dobro\u0107. Dokona\u0142 tego ostatecznie Chrystus przez swoj\u0105 M\u0119k\u0119 \u015amier\u0107 i Zmartwychwstanie. Jest tylko jeszcze jeden, malutki szczeg\u00f3\u0142: trzeba, abym ja sam w to nowe stworzenie si\u0119 przyoblek\u0142. Trzeba, abym dojrza\u0142 i rozpozna\u0142, zaakceptowa\u0142 i uzna\u0142 wszystkie wysi\u0142ki Boga. Inaczej -dla mnie- ca\u0142y ten trud nowego stworzenia b\u0119dzie bezu\u017cyteczny.<\/span><\/span><\/p>\n

\u201eTak i wy rozumiejcie, \u017ce umarli\u015bcie dla grzechu, \u017cyjecie za\u015b dla Boga w Chrystusie Jezusie.\u201d Niewielki krok, kt\u00f3ry zosta\u0142 do zrobienia, nale\u017cy ju\u017c tylko do mnie. Wszystko inne uczyni\u0142 B\u00f3g. Czy jestem w stanie zrobi\u0107 ten jeden, jedyny, malutki krok w kierunku Boga?<\/span><\/span><\/p>\n

Wielka Sobota, to trzeci dzie\u0144 \u015bwi\u0119tego Triduum Paschalnego, kt\u00f3ry poprzez nocne czuwanie i Wigili\u0119 Paschaln\u0105 przechodzi w radosn\u0105 Niedziel\u0119 Zmartwychwstania. Wczujmy si\u0119 na chwil\u0119 w jej klimat i nastr\u00f3j.<\/span><\/span><\/p>\n

Najpierw w tym dniu mamy radosn\u0105 i podnios\u0142\u0105 cisz\u0119 jakby w oczekiwaniu czego\u015b niezwyk\u0142ego, czego\u015b nadzwyczajnego. P\u00f3\u017aniej, wieczorem, a raczej w nocy uczestniczymy w uroczystej celebracji Wigilii Paschalnej, kt\u00f3ra poprzez znaki i symbole ognia, wody i \u015bwiat\u0142a prowadzi nas ku g\u0142\u0119bokiej prawdzie o zwyci\u0119stwie dobra nad z\u0142em, o \u015bmierci i zmartwychwstaniu, o stworzeniu na nowo tego, co B\u00f3g dokona\u0142 u pocz\u0105tk\u00f3w. Liturgia dzisiejszej Wigilii Paschalnej obfituj\u0105ca w przebogat\u0105 symbolik\u0119 prowadzi nas ostatecznie ku prawdzie o Zmartwychwstaniu i zwyci\u0119stwie \u017cycia nad \u015bmierci\u0105. Po\u015bwi\u0119cenie ognia i Pascha\u0142u, kt\u00f3re otwieraj\u0105 liturgi\u0119 Wigilii Paschalnej, przypominaj\u0105 nam o Chrystusie, \u201eKt\u00f3ry jest \u015bwiat\u0142em na o\u015bwiecenie Pogan\u201d, Kt\u00f3ry przyszed\u0142 na \u015bwiat, aby \u201eo\u015bwieci\u0107 ka\u017cdego cz\u0142owieka\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n

Liturgia S\u0142owa Wigilii Paschalnej z jej przepi\u0119knymi o\u015bmioma czytaniami przeplatanymi \u015bpiewem psalm\u00f3w otwiera przed nami skarbiec Pisma \u015awi\u0119tego. Jest to czas g\u0142\u0119bokiej i podnios\u0142ej medytacji i refleksji zaczynaj\u0105cej si\u0119 rozwa\u017caniem pocz\u0105tk\u00f3w \u015bwiata, pocz\u0105tk\u00f3w ludzko\u015bci, upadku cz\u0142owieka, pierwszego przymierza z Abrahamem, drugiego przymierza z Moj\u017ceszem i wyj\u015bcia Izraelit\u00f3w z Egiptu. Ta refleksja prowadzi nas poprzez mesja\u0144skie zapowiedzi proroka Izajasza, Barucha i Ezechiela do listu \u015bw. Paw\u0142a do Rzymian, w kt\u00f3rym autor z ca\u0142\u0105 moc\u0105 por\u00f3wnuje Sakrament Chrztu do \u015amierci i Zmartwychwstania Chrystusa.<\/span><\/span><\/p>\n

Siedem czyta\u0144 ze Starego Testamentu i dwa czytania z Nowego Testamentu to jakby historia ludzko\u015bci od momentu stworzenia do owego kulminacyjnego punktu, kiedy B\u00f3g czyni Nowe Niebo i Now\u0105 Ziemi\u0119 w Chrystusie. Po stworzeniu B\u00f3g widzia\u0142, \u017ce wszystko, co uczyni\u0142 by\u0142o bardzo dobre. Niestety nie widzia\u0142 -i chyba do dzisiaj nie widzi- tego cz\u0142owiek.<\/span><\/span><\/p>\n

A w ko\u0144cu Ewangelia obwieszcza nam radosn\u0105 nowin\u0119 o Zmartwychwstaniu Pana. Te rozwa\u017cania prowadz\u0105ce nas poprzez wieki maj\u0105 na celu ukaza\u0107 w\u0142a\u015bnie fakt, \u017ce oto Jezus poprzez swoj\u0105 M\u0119k\u0119, \u015amier\u0107 i Zmartwychwstanie dokonuje nowego stworzenia. Aby jednak w tym Nowym Stworzeniu uczestniczy\u0107, trzeba nam si\u0119 w to nowe stworzenie przyoblec.<\/span><\/span><\/p>\n

Dlatego trzeba by\u0142o ca\u0142ej historii ludzko\u015bci, aby to, co by\u0142o dobre, zosta\u0142o ostatecznie odrestaurowane, aby ca\u0142emu stworzeniu zosta\u0142a przywr\u00f3cona pierwotna dobro\u0107. Dokona\u0142 tego Chrystus w\u0142a\u015bnie przez swoj\u0105 M\u0119k\u0119 \u015amier\u0107 i Zmartwychwstanie. Jest tylko jeszcze jeden, malutki szczeg\u00f3\u0142:\u00a0trzeba, abym ja sam w to nowe stworzenie si\u0119 przyoblek\u0142<\/em>. Trzeba, abym dojrza\u0142 i rozpozna\u0142, zaakceptowa\u0142 i uzna\u0142 wszystkie wysi\u0142ki Boga. Inaczej -dla mnie- ca\u0142y ten trud\u00a0nowego stworzenia\u00a0<\/em>b\u0119dzie bezu\u017cyteczny. To przyobleczenie si\u0119 w nowego cz\u0142owieka dokonuje si\u0119 w Sakramencie Chrztu, kt\u00f3ry dzisiaj, w Wielk\u0105 Sobot\u0119 jest sprawowany w spos\u00f3b szczeg\u00f3lnie uroczysty.<\/span><\/span><\/p>\n

Uczestnicz\u0105c w tej podnios\u0142ej i pi\u0119knej liturgii, odnawiaj\u0105c nasze przyrzeczenia chrzcielne nie zapominajmy o tym co m\u00f3wi \u015bw. Pawe\u0142 : \u201eTak i wy rozumiejcie, \u017ce umarli\u015bcie dla grzechu, \u017cyjecie za\u015b dla Boga w Chrystusie Jezusie.<\/em>\u201d Niewielki krok, kt\u00f3ry zosta\u0142 do zrobienia nale\u017cy ju\u017c tylko do mnie. Wszystko inne uczyni\u0142 B\u00f3g. Czy jestem w stanie zrobi\u0107 ten jeden, jedyny, malutki krok w kierunku Boga?<\/span><\/span><\/p>\n

………………………………<\/span><\/span><\/p>\n

\n

Uroczysto\u015b\u0107 Zmartwychwstania Pa\u0144skiego<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

WIELKANOCNA RADO\u015a\u0106<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Zmartwychwsta\u0142 Pan! Jakie uczucia budzi to w Tobie Siostro i Bracie? Czy cieszysz si\u0119 z tego? Czy prze\u017cywasz autentyczn\u0105 rado\u015b\u0107, ze zwyci\u0119stwa \u017cycia nad \u015bmierci\u0105, dobra nad z\u0142em, mi\u0142o\u015bci nad grzechem? Co kryje si\u0119 w zakamarkach Twojej duszy, kiedy s\u0142yszysz, \u017ce ?Jezus \u017cyje, Ten, co za nas \u017cycie da\u0142, ju\u017c go wi\u0119cej gr\u00f3b nie kryje, jak powiedzia\u0142, zmartwychwsta\u0142!?<\/span><\/span><\/p>\n

Przychodzimy do ko\u015bcio\u0142a wiedzieni zmys\u0142em wiary, pami\u0119taj\u0105cy, \u017ce jest takie \u015bwi\u0119to, do kt\u00f3rego nie mo\u017ce si\u0119 r\u00f3wna\u0107 \u017cadne inne, \u015bwi\u0119to, kt\u00f3re od pocz\u0105tku istnienia chrze\u015bcija\u0144stwa nadawa\u0142o sens naszemu \u017cyciu wed\u0142ug wiary, \u015bwi\u0119to, na kt\u00f3re nie wypada, nie mo\u017cna przyj\u015b\u0107 z nieoczyszczon\u0105 dusz\u0105. Tego dnia, od dawien dawna po porannej mszy, rodzina zasiada\u0142a do wielkanocnego \u015bniadania, dziel\u0105c si\u0119 jajkiem ? symbolem nowego \u017cycia.<\/span><\/span><\/p>\n

Z czasem symbolika przyozdabianych jajek, zwanych pisankami, poszerzona o kr\u00f3liczki, zaj\u0105czki, piskl\u0119ta ? zwierz\u0105tka b\u0119d\u0105ce symbolem p\u0142odno\u015bci i nowego \u017cycia, tak bardzo przenikn\u0119\u0142a do wsp\u00f3\u0142czesnej kultury, \u017ce zamiast nie\u015b\u0107 po ca\u0142ym \u015bwiecie Dobr\u0105 Nowin\u0119, \u017ce Jezus Zmartwychwsta\u0142 i da\u0142 nam nowe \u017cycie, \u017ce ca\u0142e stworzenie przypomina nam o tym, \u017ce jeste\u015bmy dzie\u0107mi Stw\u00f3rcy tego \u015bwiata, bra\u0107mi Jego Syna ? Zbawiciela ludzko\u015bci, Zwyci\u0119scy \u015bmierci, piek\u0142a i szatana ? ta symbolika pozbawiona g\u0142\u0119bszej wiary, straci\u0142a swoje znaczenie. Sta\u0142a si\u0119 zupe\u0142nie nieczytelna i cz\u0119sto wr\u0119cz zast\u0105pi\u0142a t\u0119 radosn\u0105 wie\u015b\u0107, \u017ce Jezus Zmartwychwsta\u0142. \u017byje i daje nam Nowe \u017bycie.<\/span><\/span><\/p>\n

Tymczasem od samego pocz\u0105tku chrze\u015bcija\u0144stwa, od pierwszych uczni\u00f3w Aposto\u0142\u00f3w, symbolami tego \u015bwi\u0119ta, zwiastunami tej najrado\u015bniejszej z nowin, by\u0142a symbolika Eucharystyczna, by\u0142 symbol baranka, by\u0142o \u015bwiadectwo pustego grobu Zbawiciela.<\/span><\/span><\/p>\n

Dlaczego Pusty Gr\u00f3b? Ot\u00f3\u017c opustosza\u0142y gr\u00f3b, w kt\u00f3rym z\u0142o\u017cono Chrystusa to miejsce, do kt\u00f3rego przysz\u0142y pobo\u017cne niewiasty, chc\u0105c wykona\u0107 uczynek mi\u0142osierdzia wzgl\u0119dem ?Tego, kt\u00f3rego przebodli?, kt\u00f3ry ?tak nieludzko zosta\u0142 oszpecony?, \u017ce sta\u0142 si\u0119 ?jak kto\u015b, przed kim si\u0119 twarze zakrywa?. Tymczasem pobo\u017cno\u015b\u0107, uczynno\u015b\u0107 niewiast zostaje nagrodzona. Widz\u0105 chusty z\u0142o\u017cone na boku, i s\u0142ysz\u0105 radosne, zaskakuj\u0105ce pytanie Anio\u0142\u00f3w: ?Dlaczego szukacie \u017byj\u0105cego w\u015br\u00f3d umar\u0142ych? Nie ma go tutaj, zmartwychwsta\u0142. Chcia\u0142y odda\u0107 nale\u017cny szacunek cia\u0142u Chrystusa, a tymczasem sta\u0142y si\u0119 pierwszymi zwiastunkami Dobrej Nowiny, \u017ce Jezus Zmartwychwsta\u0142! Dowiedziawszy si\u0119 od kobiet, co si\u0119 sta\u0142o, do owego pustego grobu pobiegli dwaj wyj\u0105tkowi Aposto\u0142owie. Umi\u0142owany Jan i Wybrany na Pierwszego spo\u015br\u00f3d dwunastu Piotr. Nadzieja przeplatana obaw\u0105, zapewne tak\u017ce smutkiem z powodu tego, co sta\u0142o si\u0119 zaledwie trzy dni temu wiedzie ich do Pustego Grobu, a Ewangelia notuje, \u017ce owa radosna pustka, jak\u0105 zastali przymno\u017cy\u0142a im wiary.<\/span><\/span><\/p>\n

Jednak ten sam pusty gr\u00f3b, kt\u00f3ry nape\u0142ni\u0142 rado\u015bci\u0105 pobo\u017cne kobiety, kt\u00f3ry podbudowa\u0142 zachwian\u0105 wiar\u0119 aposto\u0142\u00f3w, ten gr\u00f3b sta\u0142 si\u0119 ska\u0142\u0105 upadku dla ludzi, kt\u00f3rzy postanowili zg\u0142adzi\u0107 Jezusa spo\u015br\u00f3d krainy \u017cyj\u0105cych. St\u0105d plotka o wykradzeniu cia\u0142a przez uczni\u00f3w Jezusa, st\u0105d p\u00f3\u017aniejsza wrogo\u015b\u0107 wzgl\u0119dem Jego wyznawc\u00f3w, st\u0105d prze\u015bladowania, tortury, pr\u00f3by wyrugowania z pami\u0119ci i \u015bwiadomo\u015bci chrze\u015bcijan, \u017ce Mi\u0142o\u015b\u0107 zwyci\u0119\u017cy\u0142a, \u017ce z\u0142o zosta\u0142o pokonane.<\/span><\/span><\/p>\n

Tak te\u017c jest po dzi\u015b dzie\u0144. Przes\u0142anie, jakie niesie Pusty Gr\u00f3b, jest dla wierz\u0105cych przes\u0142aniem nadziei, jest \u017ar\u00f3d\u0142em mocy i m\u0119stwa wobec nawet najbardziej z\u0142owrogich reakcji \u015bwiata, kt\u00f3ry wystraszy\u0142 si\u0119 tej \u017cyciodajnej prawdy. Kiedy spogl\u0105damy na pogromy chrze\u015bcijan w Afryce i Azji, gdy widzimy urz\u0119dowe rugowanie chrze\u015bcija\u0144stwa w Europie i Ameryce warto zada\u0107 sobie pytanie: W imi\u0119 czego? Czego boi si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat, na nowo stawiaj\u0105c stra\u017ce przy grobie Chrystusa i rozpuszczaj\u0105c przer\u00f3\u017cne pseudonaukowe plotki na Jego temat? Ale wobec tych dramat\u00f3w naszych braci i si\u00f3str rozsianych po wszystkich kontynentach, jest te\u017c inne, bardziej zasadnicze pytanie: Co im, wtr\u0105canym do wsp\u00f3\u0142czesnych wi\u0119zie\u0144, oskar\u017canych o niepope\u0142nione zbrodnie, wyrzucanym z pracy i szykanowanym daje t\u0119 si\u0142\u0119 i moc, aby odwa\u017cnie przyznawa\u0107 si\u0119 do Chrystusa?<\/span><\/span><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c odpowied\u017a nasuwa si\u0119 sama. Ten, kto mam moc, by b\u0119d\u0105c zabitym powr\u00f3ci\u0107 do \u017cycia, jest absolutnym zwyci\u0119zc\u0105! Jest pogromc\u0105 z\u0142a a zarazem Zbawicielem, Odkupicielem cz\u0142owieka. Jest Tym, przed kt\u00f3rym musi si\u0119 zgi\u0105\u0107 ka\u017cde kolano, a ka\u017cdy j\u0119zyk musi odda\u0107 mu cze\u015b\u0107. Dlatego te\u017c drogi bracie i siostro, gdy dzi\u015b si\u0119gniesz, po po\u015bwi\u0119cone jajko ? symbol Nowego \u017bycia, na Mi\u0142y B\u00f3g, pami\u0119taj, \u017ce nie o kr\u00f3lika, zaj\u0105czka czy piskl\u0119 tutaj chodzi!<\/span><\/span><\/p>\n

Nowe \u017cycie bowiem otrzymali\u015bmy dzi\u0119ki Chrystusowi! Tak jak Nar\u00f3d wybrany rokrocznie na \u015bwi\u0119to Paschy zabija\u0142 i spo\u017cywa\u0142 pieczonego na ogniu Baranka, aby podtrzymywa\u0107 pami\u0119\u0107 i \u015bwi\u0119towa\u0107 t\u0119 noc, w kt\u00f3rej B\u00f3g uj\u0105\u0142 si\u0119 za swoim ludem, i ?mocn\u0105 r\u0119k\u0105 i wyci\u0105gni\u0119tym ramieniem wywi\u00f3d\u0142 ich po\u015br\u00f3d cud\u00f3w i zadziwiaj\u0105cych zjawisk natury z domu niewoli?, tak my \u015bwi\u0119tujemy Pasch\u0119 Nowego Przymierza, \u015bwi\u0119tujemy ten dzie\u0144, kiedy w czasie, gdy na \u015bwi\u0105teczn\u0105 ofiar\u0119 \u017bydzi zabijali baranka, na Golgocie zabito innego Baranka, a raczej On sam po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119, z\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 w ofierze za nas, aby nas, zagubionych ludzi wszystkich czas\u00f3w i pokole\u0144 ratowa\u0107 od wiecznego pot\u0119pienia.<\/span><\/span><\/p>\n

Drogi Bracie i Siostro, Chrystus jest Kap\u0142anem i Ofiar\u0105, kt\u00f3ry sam siebie z\u0142o\u017cy\u0142 na krzy\u017cu za nasze grzechy. Dlatego, gdy dzi\u015b brakuje Ci \u015awi\u0105tecznej rado\u015bci, kiedy by\u0107 mo\u017ce sam zastanawiasz si\u0119, to Ty tu w\u0142a\u015bciwie robisz, pomy\u015bl, wspominaj\u0105c wszystkie ofiary z\u0142o\u017cone w imi\u0119 wiary za Chrystusa, patrz\u0105c na wszystkie prze\u015bladowanie za wiar\u0119 w niego, we wszystkich okresach historii, pocz\u0105wszy od Aposto\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy pierwsi przelali krew za wiar\u0119 w Zbawiciela, po czasy wsp\u00f3\u0142czesne: Jezus by\u0142by niegro\u017any, gdyby pozosta\u0142 w grobie. Jego Ofiara nie mia\u0142aby tej mocy i tego przes\u0142ania, gdyby nie cudowny powr\u00f3t do \u017cycia, gdyby nie Jego cudowne Zmartwychwstanie. Czy dzisiaj kto\u015b l\u0119ka si\u0119 bohater\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci? Czy jest kto\u015b, kto z r\u00f3wn\u0105 zawzi\u0119to\u015bci\u0105 i por\u00f3wnywaln\u0105 konsekwencj\u0105 pr\u00f3buje wyrugowa\u0107 ze \u015bwiadomo\u015bci ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie pami\u0119\u0107 o jakimkolwiek cz\u0142owieku?<\/span><\/span><\/p>\n

Tylko Jezus Chrystus budzi wci\u0105\u017c na ca\u0142ym \u015bwiecie tyle skrajnych emocji, bo przes\u0142anie, z kt\u00f3rym poszed\u0142 na krzy\u017c i z kt\u00f3rym powsta\u0142 z martwych jest wci\u0105\u017c \u017cywe i On jest \u017cywy.<\/span><\/span><\/p>\n

Dlatego te\u017c kochana siostro, drogi bracie. Je\u015bli wyjdziesz dzi\u015b z tego ko\u015bcio\u0142a i zapomnisz o tym imponuj\u0105cym zwyci\u0119stwie, o tej nocy, kt\u00f3ra nada\u0142a nowy blask wszystkim dniom naszego \u017cycia, nie skrzywdzisz tym ani Boga, ani ksi\u0119dza ani bliskich, kt\u00f3rzy mo\u017ce cz\u0119sto Ci przypominaj\u0105 o zagubionej gdzie\u015b przed laty wierze. Tym puszczeniem w niepami\u0119\u0107 Zmartwychwstania Pana skrzywdzisz przede wszystkim siebie. Bo jak uczy\u0142 b\u0142. Jan Pawe\u0142 II, ?cz\u0142owieka nie da si\u0119 zrozumie\u0107 bez Chrystusa. Cz\u0142owiek bez Chrystusa, bez jego odwiecznej mi\u0142o\u015bci ? ukrzy\u017cowanej i zmartwychwsta\u0142ej, pozostanie dla siebie istot\u0105 niezrozumia\u0142\u0105, a jego \u017cycie wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej, bogate czy na wskro\u015b ubogie, wyda si\u0119 pozbawione sensu.? Cz\u0142owieka mo\u017cna bowiem zrozumie\u0107 tylko wtedy, gdy b\u0119dzie si\u0119 na niego patrzy\u0142o jako na istot\u0119 Odkupion\u0105 przez Chrystusa, jako na zagubion\u0105 Bo\u017c\u0105 Owieczk\u0119, za kt\u00f3r\u0105 Boski Pasterz przela\u0142 sw\u0105 krew, aby j\u0105 sprowadzi\u0107 z powrotem do domu.<\/span><\/span><\/p>\n

Ten Chrystus, \u017cywy i prawdziwy jest dzi\u015b tu, razem z nami. Przychodzi i staje po\u015br\u00f3d nas, zap\u0119dzonych za sprawami w\u0142asnymi i naszych rodzin, tak, jak stan\u0105\u0142 po\u015br\u00f3d aposto\u0142\u00f3w zwiastuj\u0105c im pok\u00f3j. Czy s\u0142yszysz, jak w Tej chwili puka do Twojego serca? Czy czujesz ten pe\u0142en mi\u0142o\u015bci wzrok, kt\u00f3ry zatrzymuje na Tobie? Czy w g\u0142\u0119bi Twojego serca nie rozbrzmiewaj\u0105 stawiane przez Niego pytania: Za czym tak bardzo p\u0119dzisz w tym kr\u00f3tkim \u017cyciu? Dla kogo si\u0119 po\u015bwi\u0119casz? O czym starasz si\u0119 tak bardzo zapomnie\u0107, a to wci\u0105\u017c sp\u0119dza Ci sen z Twoich oczu?<\/span><\/span><\/p>\n

Przyjd\u017a do Niego, przyjmij Go, jako swego Pana i Zbawiciela, bo on nie jest wrogiem mi\u0142o\u015bci i Twojego szcz\u0119\u015bcia, lecz jedynym jego gwarantem!<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Wielki Czwartek rozpoczynamy \u015awi\u0119te Triduum Paschalne. Te trzy dni tworz\u0105 wsp\u00f3lnie celebracj\u0119 najwa\u017cniejszej tajemnicy naszego zbawienia, kt\u00f3re dokona\u0142o si\u0119 poprzez m\u0119k\u0119, \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie Chrystusa. W Wielki Czwartek Chrystus gromadzi nas na Mszy Wieczerzy Pa\u0144skiej. Zaprasza nas do wsp\u00f3lnego sto\u0142u, gdzie przemieni chleb i wino, w swoje cia\u0142o i krew, by z\u0142o\u017cy\u0107 z nich ofiar\u0119 za nas, t\u0119 sam\u0105, kt\u00f3r\u0105 z\u0142o\u017cy na krzy\u017cu w Wielki Pi\u0105tek. Realnie obecny, zostanie pod tymi postaciami z nami na zawsze. ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Podczas jednej z wojen, kt\u00f3re wpisa\u0142y si\u0119 w dzieje naszej Ojczyzny, jednej z bolesnych kart historii, grupa \u017co\u0142nierzy wpad\u0142a w zasadzk\u0119. \u017bo\u0142nierze dostali si\u0119 w krzy\u017cowy ogie\u0144 i wszyscy zgin\u0119li. Jeden z nich, ci\u0119\u017cko ranny, \u017cy\u0142 jeszcze jaki\u015b czas. Umoczy\u0142 w\u00f3wczas such\u0105 ga\u0142\u0105zk\u0119 w swojej krwi i na bukowym li\u015bciu napisa\u0142:\u00a0Do widzenia Mamo, kocham Ci\u0119!\u00a0P\u00f3\u017aniej koledzy znale\u017ali przy nim ten krwi\u0105 napisany list, w\u0142o\u017cyli go do koperty i pos\u0142ali jego matce. Matka…<\/p>\n

Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-29807","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-uncategorized"},"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29807"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29808,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29807\/revisions\/29808"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}