{"id":3151,"date":"2019-01-05T11:58:54","date_gmt":"2019-01-05T10:58:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/?p=3151"},"modified":"2019-06-21T22:56:30","modified_gmt":"2019-06-21T20:56:30","slug":"o-trzech-krolach-slow-kilka","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/?p=3151","title":{"rendered":"O trzech kr\u00f3lach s\u0142\u00f3w kilka"},"content":{"rendered":"

6 stycznia to dzie\u0144 popularnie zwany \u015bwi\u0119tem Trzech Kr\u00f3l\u00f3w: Kacpra, Melchiora i Baltazara. Ko\u0144czy ono trwaj\u0105ce od Wigilii obchody \u00a0Bo\u017cego Narodzenia. Wed\u0142ug Ewangelii \u015bw. Mateusza, za panowania kr\u00f3la Heroda \u00a0do Betlejem \u00a0w Judei \u00a0przybyli ze Wschodu prowadzeni przez gwiazd\u0119 m\u0119drcy, gdy\u017c prorocy przepowiedzieli, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 kr\u00f3l \u017cydowski. Odnale\u017ali Jezusa w stajence, oddali Mu pok\u0142on i z\u0142o\u017cyli dary.<\/span><\/strong><\/p>\n

M\u0119drc\u00f3w lub mag\u00f3w ze Wschodu w \u015bredniowieczu zacz\u0119to nazywa\u0107 trzema kr\u00f3lami i ta nazwa przetrwa\u0142a do czas\u00f3w obecnych. Ich imiona pojawi\u0142y si\u0119 dopiero w VIII w., za\u015b od XII w. Kacpra, Melchiora i Baltazara uznano za przedstawicieli Europy, Azji i Afryki.<\/span><\/p>\n

Nie ma zbyt wielu \u017ar\u00f3d\u0142owych dokument\u00f3w na temat personali\u00f3w Trzech Kr\u00f3l\u00f3w natomiast wi\u0119cej jest legend i spekulacji. Pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 dar\u00f3w ustali\u0142a, \u017ce by\u0142o ich trzech. Dopiero jednak w tradycji VI w. zacz\u0119to m\u00f3wi\u0107 o nich jako o kr\u00f3lach, a zanim nazwano ich Kacprem (w \u017ar\u00f3d\u0142ach prawos\u0142awnych nazywany Gasparem), Melchiorem i Baltazarem, up\u0142yn\u0119\u0142o kolejnych 300 lat.<\/span><\/p>\n

Kacper przedstawiany jest najcz\u0119\u015bciej jako ofiaruj\u0105cy mirr\u0119 Afryka\u0144czyk, Melchior \u2013 jako daj\u0105cy z\u0142oto Europejczyk, a Baltazar \u2013 jako kr\u00f3l azjatycki przynosz\u0105cy do \u017c\u0142\u00f3bka kadzid\u0142o.<\/span><\/p>\n

Legenda o Trzech Kr\u00f3lach zyska\u0142a swoj\u0105 obecn\u0105 s\u0142aw\u0119 i kszta\u0142t w najwi\u0119kszej mierze za spraw\u0105 Jana z Hildesheimu \u2013 autora „Historii Trzech Kr\u00f3li”. Ten bestseller z drugiej po\u0142owy XIV w. \u0142\u0105czy\u0142 wiadomo\u015bci z Biblii, apokryf\u00f3w i literatury podr\u00f3\u017cniczej.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug tej wersji najm\u0142odszy i najmniejszy Melchior (kr\u00f3l Nubii i Arabii) ofiarowa\u0142 Dzieci\u0105tku 30 z\u0142otych denar\u00f3w i z\u0142ote jab\u0142ko Aleksandra Wielkiego. \u015aredni wzrostem i wiekiem Baltazar (w\u0142adca Saby, umieszczanej w dzisiejszym Jemenie, Etiopii lub Persji) da\u0142 kadzid\u0142o, podczas gdy najstarszy i najwy\u017cszy \u2013 czarnosk\u00f3ry Kacper (w\u0142adca niezidentyfikowanego bli\u017cej portowego miasta Tarszisz i r\u00f3wnie nieznanej wyspy Egrisoule) z\u0142o\u017cy\u0142 w darze mirr\u0119.<\/span><\/p>\n

Relikwie Trzech Kr\u00f3l\u00f3w<\/span><\/strong>.<\/span><\/p>\n

Czy istniej\u0105? Ot\u00f3\u017c tak i znajduj\u0105 si\u0119 w Kolonii. Patronowa\u0142y organizowanym w tym mie\u015bcie w 2005 r. \u015awiatowym Dniom M\u0142odzie\u017cy. A sk\u0105d si\u0119 tam wzi\u0119\u0142y? Wed\u0142ug \u015bredniowiecznej legendy znalaz\u0142a je, wraz z relikwiami Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego, \u015bw. Helena. Zosta\u0142y przewiezione do Konstantynopola, a nast\u0119pnie do Mediolanu i by\u0142y czczone jako szcz\u0105tki doczesne m\u0119drc\u00f3w, kt\u00f3rzy przybyli pok\u0142oni\u0107 si\u0119 Dzieci\u0105tku Jezus. Gdy cesarz Fryderyk Barbarossa podbi\u0142 to miasto ofiarowa\u0142 relikwie swojemu kanclerzowi \u2013 arcybiskupowi Kolonii. Dzi\u0119ki temu Kolonia sta\u0142a si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych miejsc pielgrzymkowych \u015bredniowiecza.<\/span><\/p>\n

Ilu ich by\u0142o: trzech czy dwunastu?<\/span><\/strong><\/p>\n

Nie mo\u017cna z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 ustali\u0107, z jakich kraj\u00f3w przybyli trzej kr\u00f3lowie. Wschodem nazywano w\u00f3wczas ca\u0142y obszar po\u0142o\u017cony za Jordanem, a wi\u0119c Arabi\u0119, Mezopotami\u0119 i Persj\u0119. Nie jest te\u017c pewna liczba m\u0119drc\u00f3w. Malowid\u0142a w katakumbach rzymskich przedstawiaj\u0105 ich dw\u00f3ch, czterech i sze\u015bciu; u Syryjczyk\u00f3w i Ormian wyst\u0119puje ich a\u017c dwunastu. Przewa\u017ca jednak trzech, co wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c z podan\u0105 w Ewangelii liczb\u0105 dar\u00f3w, jakie z\u0142o\u017cyli Jezusowi. Liczba trzy w symbolice biblijnej jest liczb\u0105 bosk\u0105: s\u0105 Trzy Osoby Boskie, trzy cnoty i trzy sakramenty inicjacji chrze\u015bcija\u0144skiej. Jezus trzeciego dnia zmartwychwsta\u0142 i trzy razy pyta\u0142 \u015bw. Piotra czy ten go mi\u0142uje. To tylko kilka przyk\u0142ad\u00f3w.<\/span><\/p>\n

C+M+B<\/span><\/strong>
\nNa Trzech Kr\u00f3li od prze\u0142omu XV i XVI w. po\u015bwi\u0119ca si\u0119 z\u0142oto i kadzid\u0142o. Po\u015bwi\u0119cenie kredy wprowadzono w XVIII w. W XVII w. kr\u00f3l Jan Kazimierz sk\u0142ada\u0142 tego dnia na o\u0142tarzu jako ofiar\u0119 wszystkie monety bite w poprzednim roku. \u015awi\u0119conym z\u0142otem dotykano szyi, by uchroni\u0107 od choroby. Kadzid\u0142em okadzano domy, tak\u017ce obory z chorymi zwierz\u0119tami.<\/span><\/p>\n

Litery: K+M+B, kt\u00f3re \u2013 zgodnie z tradycj\u0105 \u2013 pisze si\u0119 tego dnia po\u015bwi\u0119con\u0105 kred\u0105 na drzwiach dom\u00f3w, nie odnosz\u0105 si\u0119, wbrew obiegowej opinii, do imion legendarnych trzech kr\u00f3li: Kacpra, Melchiora i Baltazara, lecz pochodz\u0105 od pierwszych liter \u0142aci\u0144skiego zdania: „Christus Mansionem Benedicat” \u2013 „Niech Chrystus b\u0142ogos\u0142awi ten dom” lub „Christus Multorum Benefactor” („Chrystus Dobroczy\u0144c\u0105 Wielu”). <\/span><\/p>\n

W \u015bwi\u0119to Trzech Kr\u00f3li rozpowszechniony by\u0142 zwyczaj obdarowywania dzieci podarunkami. St\u0105d \u015bwi\u0119to to nazywano szczodrym dniem.Kultywowany do dzi\u015b jest te\u017c \u015bwiecki zwyczaj przepowiadania pogody w rozpoczynaj\u0105cym si\u0119 roku na podstawie aury panuj\u0105cej w ci\u0105gu dwunastu dni dziel\u0105cych Bo\u017ce Narodzenie od Trzech Kr\u00f3li. Owe dwana\u015bcie dni symbolizuje dwana\u015bcie miesi\u0119cy nowego roku.<\/span><\/p>\n

Mariola Wiertek<\/em><\/p>\n