{"id":469,"date":"2017-02-19T21:42:52","date_gmt":"2017-02-19T20:42:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/?p=469"},"modified":"2017-02-19T21:44:50","modified_gmt":"2017-02-19T20:44:50","slug":"ostatni-zolnierz-wyklety","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/?p=469","title":{"rendered":"Ostatni \u017co\u0142nierz wykl\u0119ty"},"content":{"rendered":"

Ostatni \u017co\u0142nierz wykl\u0119ty<\/span>. Zdradzony, zabity i zbezczeszczony w 1963 roku. Odci\u0119to mu g\u0142ow\u0119…<\/span><\/strong><\/h1>\n

Zdrajc\u0105 okaza\u0142 si\u0119 jeden z najbli\u017cszych przyjaci\u00f3\u0142, brat stryjeczny jego narzeczonej. Aby schwyta\u0107 ostatniego \u017co\u0142nierza podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, SB si\u0119ga\u0142a nawet po nowoczesne \u2013 jak na tamte czasy \u2013 urz\u0105dzenia pods\u0142uchowe. Sier\u017cant J\u00f3zef Franczak, pseudonim Lalu\u015b, skutecznie wymyka\u0142 si\u0119 ob\u0142awom przez 18 lat po zako\u0144czeniu wojny. <\/strong><\/p>\n

Walk\u0119 rozpocz\u0105\u0142 w 1939 roku, jako zawodowy podchor\u0105\u017cy w R\u00f3wnem na Wo\u0142yniu.<\/strong> Walczy\u0142 z czasie kampanii wrze\u015bniowej na Kresach, z nacieraj\u0105c\u0105 od wschodu Armi\u0105 Czerwon\u0105 i tam te\u017c trafi\u0142 do sowieckiej niewoli. Uciek\u0142, zanim wraz z tysi\u0105cami innych je\u0144c\u00f3w doszli do oboz\u00f3w i wr\u00f3ci\u0142 na rodzinn\u0105 Lubelszczyzn\u0119. Potem przyszed\u0142 czas s\u0142u\u017cby w Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej<\/strong> i Armii Krajowej<\/strong>. Gdy w Warszawie trwa\u0142o powstanie, a si\u0142y sowieckie sta\u0142y przed Wis\u0142\u0105, wstrzymuj\u0105c w sierpniu 1944 roku sw\u0105 ofensyw\u0119, sier\u017cant J\u00f3zef Franczak, pseudonim Lalek<\/strong>, zosta\u0142 wcielony do II Armii Wojska Polskiego. D\u0142ugo tam jednak nie wytrzyma\u0142 i prawdopodobnie ju\u017c po kilku miesi\u0105cach zdezerterowa\u0142<\/strong>. Wiadomo, \u017ce ju\u017c wiosn\u0105 1947 roku nale\u017ca\u0142 do jednego z partyzanckich oddzia\u0142\u00f3w organizacji Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107. Jego \u017co\u0142nierzom brakowa\u0142o broni, amunicji, ale skutecznie ukrywali si\u0119 w przeczesywanych przez UB lasach che\u0142mskich i lubartowskich.<\/p>\n

Bezpieka ci\u0105gle depta\u0142a im po pi\u0119tach, dlatego podlegaj\u0105cy w\u00f3wczas rozkazom kapitana \u201eUskoka\u201d partyzanci zdecydowali si\u0119 dzia\u0142a\u0107 w kilkuosobowych grupach. \u201eLalek\u201d<\/strong>, nazywany przez koleg\u00f3w tak\u017ce \u201eLalusiem\u201d <\/strong>z powodu swojego ch\u0142opi\u0119cego uroku, dowodzi\u0142 jedn\u0105 z nich. UB by\u0142a wci\u0105\u017c na ich tropie, tym bardziej, \u017ce \u017co\u0142nierze \u201eLalusia\u201d nieustannie dawali miejscowej w\u0142adzy argumenty do nazywania ich bandytami. W pa\u017adzierniku 1947 roku rozstrzelali na przyk\u0142ad komendanta posterunku MO we wsi Wysokie oraz naczelnika poczty.<\/strong> \u201eLalu\u015b\u201d ledwo uszed\u0142 z \u017cyciem, kiedy w sklepie w Wyganowicach zosta\u0142 ranny w brzuch w strzelaninie z funkcjonariuszami Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego.<\/p>\n

Od 1949 roku, kiedy w potyczce z funkcjonariuszami UB kapitan \u201eUskok\u201d wysadzi\u0142 si\u0119 granatem<\/strong>, \u201eLalek\u201d zacz\u0105\u0142 ukrywa\u0107 si\u0119 w pojedynk\u0119. Do\u0142\u0105cza\u0142 jedynie do oddzia\u0142u dowodzonego przez podporucznika \u201eWiktora\u201d, uczestnicz\u0105c w kilku akcjach bojowych \u2013 mi\u0119dzy innymi w likwidacjach milicjant\u00f3w, wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w bezpieki oraz w napadzie na gminn\u0105 sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 w Piaskach na Lubelszczy\u017anie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sier\u017cant J\u00f3zef Franczak, pseudonim Lalek lub Lalu\u015b, ostatni \u017co\u0142nierz wykl\u0119ty \/ IPN <\/a><\/p>\n

\u201eLalek\u201d pr\u00f3bowa\u0142 znikn\u0105\u0107, ukrywaj\u0105c si\u0119 w lasach i korzystaj\u0105c z uprzejmo\u015bci okolicznych gospodarzy, cz\u0119sto zmienia\u0142 miejsce pobytu. Bezpieka nie zaprzesta\u0142a jednak polowania na ostatniego \u2013 jak si\u0119 wkr\u00f3tce okaza\u0142o \u2013 \u017co\u0142nierza wykl\u0119tego. Osaczono go w marach operacji o kryptonimie \u201ePo\u017car\u201d<\/strong>.<\/p>\n

Przebieg operacji opisa\u0142\u00a0 doktor S\u0142awomir Poleszak<\/strong>, naczelnik Okr\u0119gowego Biura Edukacji Publicznej lubelskiego oddzia\u0142u IPN<\/a>. Uda\u0142o mu si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ustali\u0107, kto zdradzi\u0142 Franczaka. By\u0142 to zwerbowany przez SB do wsp\u00f3\u0142pracy Stanis\u0142aw Mazur \u2013 brat stryjeczny narzeczonej \u201eLalka\u201d, Danuty Mazur.<\/p>\n

Funkcjonariusze S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa urabiali Mazura przez kilka miesi\u0119cy. Tajny wsp\u00f3\u0142pracownik o kryptonimie \u201eMicha\u0142\u201d \u2013 bo tak zosta\u0142 okre\u015blony w dokumentach bezpieki \u2013 zapraszany by\u0142 na spotkania z najwy\u017cszymi rang\u0105 oficerami lubelskiej SB, kt\u00f3rzy dbali o przyjacielski nastr\u00f3j w czasie tych spotka\u0144. \u201eW celu zwi\u0105zania go z nami wytworzono przyjemn\u0105 atmosfer\u0119 przy kolacji zakrapianej \u00bd l alkoholu\u201d <\/em>\u2013 cytowa\u0142 doktor Poleszak fragment notatki z archiw\u00f3w SB<\/strong>. Zreszt\u0105 alkohol<\/a> i pozyskiwanie zaufania to nie jedyne techniki operacyjne, po jakie si\u0119gali oficerowie. Kiedy TW \u201eMicha\u0142\u201d w sierpniu 1963 roku nawi\u0105za\u0142 wreszcie kontakt z \u201eLalkiem\u201d i spotka\u0142 si\u0119 z nim, funkcjonariusze zdecydowali o w\u0142\u0105czeniu do \u015bledztwa nowinek technologicznych<\/strong>. Wyposa\u017cyli Mazura w nadajnik<\/strong>, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego mogli pods\u0142uchiwa\u0107 rozmow\u0119 z Franczakiem.<\/p>\n

Przeno\u015bny ukryty sprz\u0119t mia\u0142 im pos\u0142u\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c do precyzyjnego namierzenia i uj\u0119cia \u201eLalka\u201d w pa\u017adzierniku 1963 roku, po jednym z jego spotka\u0144 z \u201eMicha\u0142em\u201d w Wyganowicach. Awaria pods\u0142uchu sprawi\u0142a jednak, \u017ce Franczak spokojnie odjecha\u0142, wymykaj\u0105c si\u0119 ob\u0142awie, nie\u015bwiadomy niebezpiecze\u0144stwa<\/strong>.<\/p>\n

Gdyby nie nadgorliwo\u015b\u0107 Mazura, ostatni \u017co\u0142nierz wykl\u0119ty m\u00f3g\u0142by jeszcze d\u0142ugo ukrywa\u0107 si\u0119 w lubelskich lasach. 21 pa\u017adziernika, dzie\u0144 po spotkaniu z \u201eLalusiem\u201d agent zg\u0142osi\u0142 si\u0119 jednak do oficera prowadz\u0105cego i zameldowa\u0142, \u017ce zapami\u0119ta\u0142 mark\u0119 i numer rejestracyjny motocykla<\/strong>, kt\u00f3rym Franczak przyjecha\u0142 na spotkanie. Potem wypadki<\/a> potoczy\u0142y si\u0119 szybko. SB b\u0142yskawicznie ustali\u0142a, \u017ce pojazd nale\u017cy do Wac\u0142awa Becia ze wsi <\/strong>Majdan<\/strong><\/a> Kozice G\u00f3rne <\/strong>i wys\u0142a\u0142a grup\u0119 operacyjn\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 z esbek\u00f3w i ZOMO-wc\u00f3w do jego gospodarstwa.<\/p>\n

Przed godzin\u0105 16 J\u00f3zef Franczak <\/strong>wyjrza\u0142 przez okno cha\u0142upy i zauwa\u017cy\u0142, jak do zabudowa\u0144 zbli\u017ca si\u0119 linia obstawy. Szybko wcisn\u0105\u0142 bro\u0144 do kieszeni i wolnym krokiem, odwa\u017cnie przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 podchodz\u0105cym funkcjonariuszom, pr\u00f3bowa\u0142 przej\u015b\u0107 obok. S\u0105dzi\u0142, \u017ce je\u015bli zachowa spok\u00f3j, esbecy by\u0107 mo\u017ce pomy\u015bl\u0105, \u017ce jest gospodarzem. Wtedy zainteresowa\u0142 si\u0119 nim milicjant z psem tropi\u0105cym. Pr\u00f3bowa\u0142 zatrzyma\u0107 Franczaka. <\/strong>Franczakowi pu\u015bci\u0142y nerwy i rzuci\u0142 si\u0119 do ucieczki \u2013 najpierw do stodo\u0142y, a potem w kierunku lasu, ostrzeliwuj\u0105c si\u0119 z pistoletu. Kiedy zauwa\u017cy\u0142 milicjant\u00f3w obstawiaj\u0105cych teren w nieco dalszej odleg\u0142o\u015bci, zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce za chwil\u0119 wpadnie w zasadzk\u0119, i zawr\u00f3ci\u0142 do zabudowa\u0144. Wskoczy\u0142 w krzaki, z kt\u00f3rych po chwili wybieg\u0142, z zawieszon\u0105 na szyi teczk\u0105 i dwoma pistoletami w d\u0142oniach.<\/strong> Wszyscy milicjanci rzucili si\u0119 w jego stron\u0119, ci\u0105gle strzelaj\u0105c.<\/p>\n

Osaczony nie mia\u0142 najmniejszych szans na ucieczk\u0119. Pr\u00f3bowa\u0142 przebi\u0107 si\u0119 przez zaciskaj\u0105c\u0105 si\u0119 ob\u0142aw\u0119, ale wtedy dosi\u0119g\u0142y go pociski. Trafiony kilka razy w klatk\u0119 piersiow\u0105 \u201eLalek\u201d pochyli\u0142 si\u0119 i upad\u0142 na twarz<\/strong>. \u201eDobiegli\u015bmy do Franczaka, wzi\u0119li\u015bmy go za r\u0119ce, podnie\u015bli\u015bmy twarz\u0105 do g\u00f3ry, Franczak po up\u0142ywie oko\u0142o 2 minut zmar\u0142<\/strong>\u201d<\/em> \u2013 relacjonowa\u0142 jeden z milicjant\u00f3w.<\/p>\n

FRAGMENT Z RAPORTU S\u0141U\u017bBY BEZPIECZE\u0143STWA:<\/strong><\/p>\n

Okr\u0105\u017cenia zabudowa\u0144 B <\/em>[Becia] Wac\u0142awa s. Jana dokonano z podjazdu przez grup\u0119 operacyjn\u0105 ZOMO sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z 35 funkcjonariuszy <\/strong>doprowadzonych do meliny przez dw\u00f3ch oficer\u00f3w S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. Z chwil\u0105 okr\u0105\u017cenia zabudowa\u0144 b. <\/em>[bandyta] Franczak wyszed\u0142 ze stodo\u0142y, pozoruj\u0105c gospodarza rozwa\u017ca\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyj\u015bcia z obstawy<\/em><\/strong>, a gdy zosta\u0142 wezwany do <\/em>(nieczytelne) chwyci\u0142 za bro\u0144 \u2013 pistolet, z kt\u00f3rego odda\u0142 kilka strza\u0142\u00f3w. W tej sytuacji grupa likwidacyjna ZOMO przyst\u0105pi\u0142a do likwidacji. Franczak mimo wzywania go do zdania <\/em>[broni] podj\u0105\u0142 obron\u0119 i wykorzystuj\u0105c s\u0142abe punkty obstawy pod os\u0142on\u0105 zabudowa\u0144 wycofa\u0142 si\u0119 oko\u0142o 300 m od meliny, gdzie podczas wymiany strza\u0142\u00f3w zosta\u0142 \u015bmiertelnie ranny<\/strong> i po kilku minutach zmar\u0142.<\/em><\/p>\n

Cho\u0107 21 pa\u017adziernika 1963 roku<\/strong> komunistyczna w\u0142adza zako\u0144czy\u0142a walk\u0119 z \u017co\u0142nierzami wykl\u0119tymi, nie zamierza\u0142a jeszcze odpuszcza\u0107 ostatniemu z nich. Prokurator prowadz\u0105cy t\u0119 spraw\u0119 nakaza\u0142, by odci\u0105\u0107 g\u0142ow\u0119 zabitego. \u201ePowo\u0142uj\u0105c si\u0119 na pismo prokuratury z dnia 24 pa\u017adziernika 1963 roku i na ustn\u0105 rozmow\u0119 z dr. Iwaszkiewiczem prosz\u0119 o <\/em>zdj\u0119cie<\/em><\/a> g\u0142owy ze zw\u0142ok J\u00f3zefa Franczaka\u201d <\/em>\u2013 napisa\u0142 we wniosku przekazanym do lekarzy dokonuj\u0105cych sekcji zw\u0142ok.<\/p>\n

Zbezczeszczone w ten spos\u00f3b cia\u0142o zastrzelonego partyzanta, nagie i pozbawione g\u0142owy, pochowano w anonimowym grobie. Jednak bliskim Franczaka uda\u0142o si\u0119 przenie\u015b\u0107 jego szcz\u0105tki do rodzinnego grobowca.<\/p>\n

G\u0142ow\u0119 sier\u017canta \u201eLalka\u201d <\/strong>uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 dopiero w 2007 roku. Prokuratorzy Instytutu Pami\u0119ci Narodowej ustalili w\u00f3wczas, \u017ce spoczywaj\u0105ca w jednej z pracowni lubelskiego Uniwersytetu Medycznego ludzka czaszka nale\u017cy do ostatniego \u017co\u0142nierza wykl\u0119tego. Najprawdopodobniej s\u0142u\u017cy\u0142a studentom do cel\u00f3w naukowych. Uroczy\u015bcie pochowano j\u0105 obok pozosta\u0142ych szcz\u0105tk\u00f3w sier\u017canta Franczaka 26 marca 2015 roku<\/strong>.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: dziennik.pl<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatni \u017co\u0142nierz wykl\u0119ty. Zdradzony, zabity i zbezczeszczony w 1963 roku. Odci\u0119to mu g\u0142ow\u0119… Zdrajc\u0105 okaza\u0142 si\u0119 jeden z najbli\u017cszych przyjaci\u00f3\u0142, brat stryjeczny jego narzeczonej. Aby schwyta\u0107 ostatniego \u017co\u0142nierza podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, SB si\u0119ga\u0142a nawet po nowoczesne \u2013 jak na tamte czasy \u2013 urz\u0105dzenia pods\u0142uchowe. Sier\u017cant J\u00f3zef Franczak, pseudonim Lalu\u015b, skutecznie wymyka\u0142 si\u0119 ob\u0142awom przez 18 lat po zako\u0144czeniu wojny. Walk\u0119 rozpocz\u0105\u0142 w 1939 roku, jako zawodowy podchor\u0105\u017cy w R\u00f3wnem na Wo\u0142yniu. Walczy\u0142 z czasie kampanii wrze\u015bniowej na Kresach, z nacieraj\u0105c\u0105 od wschodu Armi\u0105 Czerwon\u0105 i tam te\u017c trafi\u0142 do sowieckiej niewoli. Uciek\u0142, zanim wraz z tysi\u0105cami innych je\u0144c\u00f3w doszli do oboz\u00f3w i wr\u00f3ci\u0142 na rodzinn\u0105 Lubelszczyzn\u0119. Potem przyszed\u0142 czas s\u0142u\u017cby w Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. Gdy w Warszawie trwa\u0142o powstanie, a si\u0142y sowieckie sta\u0142y przed Wis\u0142\u0105, wstrzymuj\u0105c w sierpniu 1944 roku sw\u0105 ofensyw\u0119, sier\u017cant J\u00f3zef Franczak, pseudonim Lalek, zosta\u0142 wcielony do II Armii Wojska Polskiego. D\u0142ugo tam jednak nie…<\/p>\n

Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-469","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-artykuly"},"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=469"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":473,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/469\/revisions\/473"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.franciszek-walcz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}